Enpresak, izan ere, atzo eman zituen bere hedapen prozesuaren xehetasunak, Virgin Telcoren aurkezpen ekitaldian. Koronabirusaren krisiak ez du eten Euskaltelen asmoa, eta marka berria merkaturatu du negozio eremua Espainian eta Katalunian zabaltzeko. Zegona Communications inbertsio funtsak iazko ekainean enpresaren akzioen %21 lortu zituenetik, jakina zen pauso hori emango zuela, eta ia urtebete egin du noiz eta nola diseinatzen.
Izena Virgin Ingalaterrako telekomunikazio enpresarekin hitzarturiko lankidetza proiektuaren bitartez lortu du. Zegona Virgineko bazkide da era berean, eta kopuru bat ordainduko dio haren markarekin lortzen duen bezero bakoitzarengatik. Azpiegiturari dagokionez, Frantziako Orange telekomunikazio enpresaren sarea erabiliko du. Haren hedadurak hemezortzi milioi etxebizitzatara iristeko aukera emango dio.
Zabalkundea egin ahal izateko, Euskaltel taldeak —Telecable Asturiasko operadorea eta R Galiziakoa ere barnean dira— 80 eta 90 milioi euro arteko inbertsioa egin beharko du hemendik 2025era arte. Tarte horretan bezero kopurua 2,3 aldiz handitzea espero du, eta sakelako hiru milioi lineatara iristea. Virgin Telco enpresa birtuala izango da, bulego finkorik gabea, eta horrek kostu finkoak murrizten ditu.
Enpresak, izan ere, behar du pizgarri bat, iazko martxoan 1.513 milioi euroko zorra onartu baitzuen, bankuek hura birfinantzatzeko erraztasunak eman zizkioten arren. 2024ra arteko arnasa eman zioten zorrarekin, eta, Jose Miguel Garcia Euskalteleko kontseilari ordezkariak azaldu zuenez, data horretarako enpresaren diru sarrerak 685 milioi eurotik 1.300 milioi eurora igaro daitezela da helburua. Virginekin lorturiko akordioa aurkeztu zutenean egin zituen iragarpen horiek.
Alarma egoera dela eta, egun ezin da linea telekomunikazio enpresa batetik bestera aldatu, baina debekua kentzen denean Euskaltelek lehia estua aurkituko du. Movistar, Vodafone eta Orangeren artean, Espainia eta Kataluniako merkatuaren %80 hartzen dute. Horiek izango dira, gainera, haren lehiakideak, Euskaltelen eskaintza ez baita prezio apaleko enpresen merkatukoa.
Eskaintzari erreparatuz, malgutasuna da Virgin Telcoren ezaugarri deigarriena, aurrez diseinaturiko sortekin hautsiko baitu. Zuntz optikoa, telefonia eta telebista modu ezberdinetara uztartzeko emateko aukera ematen du, eta gutxieneko iraunkortasunik gabe. Unanuek eredu argia eman zuen: «Inkesta egin dugu, eta lau pertsonatik batek esan digu ez duela telefono finkoa erabiltzen, eta behartuta kontratatu zuela. Zerbitzu batzuen eskaera beherantz doa nabarmen».
COVID-19aren harira, alokairurako laguntzak eskuratzeko baldintzak malgutu zituen gobernuak eta diru kopuruak gehitu. Horrekin batera, alarma egoerak iraun bitartean denbora horretan amaituko diren kontratuak automatikoki berritzeko beharra ezarri zuen, etxebizitza babestuetan eta merkatu librekoetan. Azkenengo bi hilabeteetan, 2.000 familiak eskatu dituzte laguntza horiek, Javier Remirez gobernuko presidenteordeak atzo jakinarazi zuenez.
Remirezek gogoratu duenez, alokairurako laguntza programa nagusietan —Emanzipa (norbanakoentzat) eta David (familientzat)— parte hartzeko eskakizunak malgutu dituzte. Bi kasuetan, maizterren errenten %50era arte ordain dezake gobernuak, etxebizitza mota guztietan. Horretarako, COVID-19aren krisiaren ondorioz egoera ekonomiko ahulean daudela egiaztatu behar dute maizterrek. Alarma egoera ezarri arte laguntza horiek jasotzen ari zirenek, berriz, %75era arte handitu dituzte errentak ordaintzeko laguntzak.
Era berean, programa horietan parte hartu ez baina Nasuvinsaren parke publikoko etxebizitzetan dauden maizterrentzako laguntzak ere gehitu ditu gobernuak. Hala, zenbait kasutan —diru sarreren arabera— errenten %75era arte ere ordain dezakete, hileko ordainketatik salbuetsi ditzake maizterrak, edo ordainketak atzeratu.
Kaleratze gehienak Erresuma Batuan gertatuko direla iradoki du Warren East Rolls Royceko buruzagiak, han baititu lantegi gehienak, eta langileen bi heren. Baina azaldu du oraindik ezin dela zehaztapenetan sartu. «Ez da guk sortutako krisia […], baina aurre egin beharko diogu. Hegazkin konpainietako bezeroek eta industria bazkideek egokitu behar dute, eta guk ere bai. Zuretzat lanposturik ez dagoela entzutea izugarria da, eta bereziki gogorra oso harro gaudenean Rolls Roycen lan egiteaz. Baina erabaki zailak hartu behar ditugu gure enpresak ezohiko garai hau gaindi dezan. Ongi egin behar dugu, ordea, eta horrek esan nahi sindikatuekin hitz egin behar dugula kaltea txikitzeko alternatibak bilatzeko, kaltetutako guztiekin hitz egiteko, eta geure jendea duintasunez eta errespetuz tratatu».
Rolls Roycek 1.500 milioi euro aurreztu nahi ditu urtero eskarien txikitzeari aurre egiteko, eta 800 milioi inguru etorriko dira kaleratzeen bitartez. Fabrika batzuk ixtea ere posible da. Eastek esan duenez, ez dute espero 2019ko aire trafikoa berreskuratzea beste hiru edo bost urtez, eta kalkulatu dute ekoizpena heren bat txikituko dutela. Ondorioz, hegazkin zibiletan aritzen direnen artean izango dira kaleratze gehien.
ITP Aero ere aipatu du Eastek: «Egoerari aurre egiteko neurriak garatzen, negoziatzen eta exekutatzen ari dira». Euskal adarreko zuzendaritzak eta UGT, CCOO eta ELA sindikatuek aldi baterako enplegu erregulazio bat hitzartu zuten Zamudioko lantokiko (Bizkaia) 1.200 langileentzat.Maiatzaren 1etik irailaren 30era gehienez 25 lanegun gutxiago egingo dituzte langileek.
ITP, 1989. urtetik
1989. urtean sortu zuten ITP Aero, besteak beste Eusko Jaurlaritzaren, Espainiako Gobernuaren eta Sener ingeniaritza enpresaren babesarekin. Eurofighter Typhoon gerra hegazkinaren motorra garatzeko nazioarteko programa baten harira sortu zuten. 2016az geroztik, Rolls Royce du akziodun bakar; iaz Indra talde espainiarra negoziatzen aritu zen parte hartze bat erosteko, baina negoziazioek ez zuten fruiturik eman. Zamudion du egoitza ITPk, eta lantegiak ditu Barakaldon, Sestaon eta Derion. Azken hori iazko udazkenean ireki zuten. ITPk beste mila langile ditu Espainian, Erresuma Batuan, AEBetan, Mexikon eta Maltan.
Aurtengo martxoko esportazio datuak iazkoarekin konparatuta, %22 jaitsi dira: 520 milioi gutxiago. Inportazioei dagokienez, %14,2 jaitsi dira: 257 milioi gutxiago.
Atzo ezagutarazi zituzten datuok Espainiako Industria Ministerioak eta Eustatek. Esportazioen kasuan, jaitsierarik handiena autogintzak izan du, eta bereziki Nafarroan: iazko martxoan baino %71,6 gutxiago saldu da kanpoan. Alarma egoera dela-eta ezarritako neurriengatik, sektoreko lantegi askok itxi behar izan zuten martxoko bigarren hamabostaldian.
Hori izan zen Volkswagenek Iruñean duen plantaren kasua. Baita Mercedesek Gasteizen duenarena ere. Araban, sektore horretan %44,8 jaitsi dira salmentak. Beste lurraldeetan ez dago auto ekoizlerik, baina ibilgailuentzako osagaiek industria sektore garrantzitsuena osatzen dute. Hego Euskal Herriko esportazioetan ere berebiziko garrantzia du: BPG barne produktu gordinaren %25 inguru esportatzen dute.
Energiarena da beste sektore garrantzitsu bat esportazioetan; Bizkaian, bereziki: %60,6 jaitsi dira petrolio olio findegien esportazioak, eta %22,1 autogintzarekin loturikoak. Gipuzkoak nabaritu du gutxien esportazioen jaitsiera (%16,6), eta bereziki trenen sektorean izan duen hazkundeagatik izan da hori: % 7,8 handitu ditu salmentak iazko martxokoekin alderatuta.
Eustaten arabera, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako esportazioak batez ere Europako Batasuneko (EB) herrialdeetara egin dira: %59,4. Nafarroan pisu handiagoa izan dute Europatik kanpora egindakoek. Iazko martxoko datuekin konparatuta, EBra egindakoak %50,8 jaitsi ziren —%39ko pisua dute guztira—, eta gehitu egin dira Amerikara (%146) eta Asiara (%40,6) egindakoak.