Aeronautikan ez bezala, autogintzan hasi dira argia ikusten, Nafarroako Volskwagenen behintzat. Behin-behineko 452 langile kontratatuko dituzte Landabengo lantegirako. Astelehenean hasiko dira, eta asmoa da kontratuak 2020. urtearen amaierara arte luzatzea. Wolfsburgeko (Alemania) zentraletik Polo modeloaren 5.000 unitate gehiago egiteko eskaria jaso dute. Igoera horrekin, urteko ekoizpena 247.000 ibilgailu ingurukoa izango da: 137.000 T-Cross eta 110.000 Polo.

Astelehenean hasi ziren hiru lan txandak osorik egiten, eta haiei gehituko zaiei larunbatekoa. Aste honetan aldi baterako erregulaziotik atera dituzte hala zeuden azken langileak —1.000 inguru; guztira, 3.800 behargin dira lantegian—. Hala, fabrika pandemia hasi aurreko jarduerara itzuliko da, egunero 1.581 auto ekoitziz, urte hasieran baino 44na gehiago goizeko eta arratsaldeko txandetan.

Enpresak azaldu duenez, beste 5.000 autoren eskaerak zerikusia du Polo eta T-Cross modeloek azken hilabeteetan izan duten salmenta onekin. Nabarmendu du hazkundea espero zutena baino handiagoa izan dela, eta urte amaierara arteko aurreikuspenak ere positiboak direla.

Suspertzea eragin duten arrazoien artean, azpimarratu ditu autoak erosteko Europako gobernuek bultzatutako planak eta herritar askok banakako garraioaren alde egin izana, COVID-19az kutsatzeko beldurrez.

Emilio Saenz Iruñeko lantegiko buruaren hitzetan, ekoizpena handitzea «albiste bikaina» da, baina zuhurtziaz jokatzeko deia egin du: «Langile guztien lan bikainari emandako saria da. Baina egoerak ezegonkorra eta ziurgabetasun handikoa da oraindik ere; beraz, etorkizun hurbilari begira, baikortasuna, lan apala eta zuhurtzia nahastu behar ditugu».

Airbusek doministiku egiten duenean, sektore osoa hoztu egiten da Europan. Horixe gertatzen ari da aeronautikan, kontinentean eta mundu osoan oro har, eta Euskal Herria ez dago salbu. Uda hasi zenetik, egunetik egunera jakinarazten ari dira kaleratzeak eta beste neurri batzuk, lan eskariaren jaitsiera handiari aurre egiteko. Aciturri taldea izan da gisa horretako albiste bat eman duen azkena. Asteon egin du: enplegua erregulatzeko espediente bat iragarri du, eta bere lantegi guztiei eragingo die. Beraz, kaleratze kolektiboak izango dira, baina zehazteko du orotara zenbat izango diren.

Euskal Herrian bi lantegi ditu, biak Araban: Berantevillan eta Gasteizko Miñaoko parke teknologikoan. Mugan beste planta bat du, Miranda Ebron (Burgos, Espania). Hirurak kontuan hartuta, 619 langile dira guztira.

Taldearenak dira hiru lantegiak. Miñaokoa Alestis enpresarena da, baina iaztik Aciturri taldearen barruan dago. Euskal Herritik kanpo ere lantegi ugari ditu konpainiak: Aciturrirenak eta Alestisenak kontuan hartuta, 4.500 behargin inguru. Bi enpresetako zuzendaritzek ez dute jakinarazi zenbat behargin kaleratuko dituzten, baina bai planta guztiei eragingo diela. Gutun baten bidez lantegi bakoitzeko ordezkari sindikalei jakinarazi diete erregulazio espedientea abiatuko dutela, eta elkarrizketak hasiko dituela haiekin, neurria nola ezarri aztertzeko.

Taldeak argudiatu du aire trafikoa murriztearen ondorioz aire lineek eskaera asko atzeratu eta bertan behera utzi dituztela, eta, ondorioz, fabrikatzaile nagusiek nabarmen murriztu dutela lana —%45 inguru—, hornidura kate osoari eraginez. Enpresak azpimarratu duenez, datozen urteetako aurreikuspenetara egokitzea izango du helburu, «konpainiak luzaroan irautea bermatzeko». Taldeak bereziki aeronautikarako dihardu, eta neurri txikiagoan autogintzarako ere bai. Lehen mailako hornitzaile kategoria du: besteak beste, Airbus, Boeing eta Embraer konpainientzat aritzen da.

Airbusen itzal handia

Berezia da Alestisen kasua. 2019an, Aciturrik erosi zuen —%76 berea du—, garai gatazkatsu bat pasatu ostean. 2009an sortu zuten, patzuergo gisa eta Euskal Herriko Alcor taldea akziodun nagusi moduan. 2013an, kaleratzeak izan ziren, Jundizeko lantegia (Araba) itxi eta Miñaora eraman zituzten hango langileak. Handik gutxira, hartzekodunen konkurtsoan sartu zen, eta Airbus egin zen enpresaren kargu: akziodun nagusia bihurtu zen, harik eta Aciturrik erosi zuen arte, iaz.

Alestisek orain duen egoera, beraz, ez da berria. Dena den, sektore osoa dago krisian. Asteotako iragarpenei batu behar zaizkie Aernnovak —Berantevillan dago hura ere— uztail amaieran jakinarazitakoa, Bizkaiko ITP Aerorenak eta Lapurdiko Lauak taldearenak —haiek ere ez dute zehaztu zenbat langileri eragingo dien neurriak—. Euskal Herrian, 50 enpresa eta 6.000 behargin inguru ditu sektoreak. Airbus da haien guztien bezero nagusietako bat, eta heren bat txikitu du ekoizpena, eskarira egokitzeko.

Euskaltel: PPko Galiziako Gobernuko kontseilari ohi bat izango du zuzendaritzan. Beatriz Mato Euskalteleko Kontseiluan sartuko da, 2020ko Batzarra eginda.

Alestis Aerospacek Miñaon (Araba) duen lantegian lan-erregulazioko espediente bat aurkezteko asmoa jakinarazi die formalki enpresa-batzordeei.

Nafarroako Volkswagenek 452 langile kontratatuko ditu Wolfsburgeko markaren eskaerari erantzuteko. 5.000 auto gehiago ekoiztea eskatu du. 2020ko abuztuaren 25a.

GASTEIZ. Arabako Aldundiak dekretu batean ezarri du erakunde horrentzat lan egiten duten funtzionarioak eta behin-behineko langileak ezin direla telelanera behartu: arauak dio etxetik lan egin daitekeen lanpostuetan borondatezkoa eta aldi baterakoa izango dela neurria, astean hiru egunekoa gehienez, eta langile horiek talde bileretan parte hartzea ziurtatu behar dela. Era berean, deskonexio digitalerako eskubidea aitortzen da: lanorduetatik kanpo langileek ez dute zertan lanarekin loturiko mezurik edo deirik erantzun beharko.

Europako Batasunak (EB) enpleguari eusteko jarriko dituen hamar eurotik sei Italiara eta Espainiara joango dira: 27.100 milioi euro jasoko ditu Erromak, eta 21.300 milioi Madrilek. Diru hori, baina, itzuli egin beharko diote Bruselari, maileguak baitira, eta soilik erabili ahalko dute aldi baterako erregulazioetan eta langabezia sari berezietan gastatutakoaren zati bat finantzatzeko. Hori hala dela erakutsi beharko dute, gainera, Europar Kontseiluaren aurrean, hark izango baitu azken hitza dirua banatzeko orduan: eskaera bakoitzak 27 estatu kideen oniritzia jaso beharko du.

«Espero dugu erabaki guztiak azkar hartzea, maileguak lehenbailehen ordaintzen hasteko», adierazi zuen atzo Valdis Dombrovskisek, Europako Batzordeko lehendakariorde ekonomikoak. Ursula von der Leyen lehendakariak, berriz, «urrats handia» egin dutela azpimarratu zuen, eta orain arteko bidetik jarraitzeko deia egin zien estatu kideei. «Ahal dugun guztia egin behar dugu Europan ahalik eta enplegu gehienari eusteko».

Sure programaren bidez emango dituzte laguntza horiek, eta atzo jakinarazi zituzten zenbatekoak. Guztira, 17 estatuk egin dute eskaera, baina hamabostenak ezagutarazi dituzte —Portugalen eta Hungariaren kopuruak zehazteko dituzte—. 100.000 milioi eurokoa da funtsa, eta Bruselak diru hori merkatuetan eskuratuko du, 27 estatu kideen abalekin.

Atzo ezagutarazitako kopuruen arabera, funtsaren ia %20 erabili gabe geratu da; Batzordeak azaldu duenez, hori utzi da beste herrialde batzuek etorkizunean egin ditzaketen eskaerentzako. Bruselak 81.400 milioi banatuko ditu momentuz, eta zatika egingo du hori: eskatzaileek udazkenean jasoko dute lehen ordainketa, eta gainerakoa 2021. urtean zehar. Aurreikusi da estatuek oso baldintza onetan jasotzea maileguak, merkatuek Bruselarekin duten konfiantzaren arabera zehaztuko baitira interesak —egun kalifikazio mailarik handiena du—, eta ez estatuen arabera.

Espainian jada agortua

Italiak eta Espainiak jasoko dute funtsaren zatirik handiena: %60. Madril izan zen programan izena eman zuen lehen herrialdea, eta galdegindako kopuru bera jasoko du azkenean. Izan ere, Frantziak erabaki du funtsera ez jotzea; horri esker, denek jaso ahal izango dute eskatutakoa. Espainiari, baina, motz geratuko zaio egokitutako kopurua. Airef kontu publikoen Espainiako agintaritzaren kalkuluen arabera, irailerako 23.000-25.000 milioi euro inguru gastatuko ditu aldi baterako enplegu erregulazioetan eta autonomoentzako laguntzetan.

Zapi urdinik ez da ageri aurten Bilboko kaleetan. Aste Nagusia bertan behera utzi izanak jaiarekin zerikusia duten ikur guztiak ezkutatu ditu. Jairik ez izateak, baina, ez du esan nahi aldarrikapenak itzaltzen direnik, eta, iazko Aste Nagusian antolatu bezala, Bizkaiko Pentsiodunen Mugimenduak (BPM) manifestazioa egin zuen atzo hiriaren erdi aldetik. Pentsiodunek euren eskaera klasikoak plazaratu zituzten: pentsio duinak, babes neurriak, sistema publikoa, alargunen egora hobetzea… Baina aurten beste aldarri batek hartu du indarra: zahar etxeen egoera «dramatikoa» salatzeak. «Langileekin hitz egin dugu, eta esaten digute gainezka daudela, leher eginda, nekatuta… Egoera hori konpondu behar da», ohartarazi zuen Jon Fano BPMko kideak.

Zapi gorria da pentsiodunen mugimenduko ikurra, eta hark bete zuen urdinen zuloa Plaza Eliptikotik Areatzarainoko bidean. Antolatzaileen esanetan, «lau mila pertsonatik gora» elkartu ziren, adin guztietakoak. Bilboko Konpartsek euren egitarau guztia bertan behera utzi dute, baina ordezkaritza bidali zuten mobilizaziora, eta konpartsetako atorra batzuk ikus zitezkeen. Osasun neurri guztiak zaindu zituzten mobilizazioan. Manifestariek lau ilaratan banatuta egin zuten ibilbidea —burua Areatzara iritsi zenean atzeko muturra irteera puntutik oso gertu zegoen—, maskarekin, eta behar adina gel hidroalkoholiko eraman zuten.

«Gu gelditzen bagara, bihotza gelditzen zaigu. Pandemiak ezin ditu gure aldarriak gelditu, kalera atera behar ditugu arazoak», azaldu zuen Xabier Isasa BPMko kideak martxa hasi aurretik. Plazan zen Pentsio publiko duinak zioen pankarta handia zabaldu zutenean. Geroago manifestarien leloak iritsi ziren. Besteak beste, «lapurrak kanpora erakundeetatik» eta «terrorismoa hilabete bukaerara ez iristea da» oihukatu zuten. Kale Nagusiaren erdi aldera Bizkaiko Aldundiaren egoitza dago, eta orduan hasi ziren zahar etxeen egoera hobetzearen aldeko oihu ozenenak.

«Pandemia hasi eta sei hilabetera, menpekotasuna duten adineko pertsonen egoitzak oraindik ez dira toki osasuntsuak», salatu zuen Fanok. «Oinarrizko prebentzio neurriak hartu gabe jarraitzen dute. Langile egoiliar ratioak ez dituzte hobetu. Ez dituzte langile gehiago kontratatu, eta ez dituzte hobetu daudenen lan baldintzak». Pandemiaren bigarren olatua hasi zenetik, lau egoiliar hil dira Bizkaiko zahar etxeetan, eta atzo aurrenekoa hil zen Gipuzkoakoetan.

Pentsiodunen mugimenduak eta egoitzetako egoiliarren senideek bilerak eskatu dizkiete Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako aldundiei, zahar etxeen egoerari buruz hitz egiteko, baina ez dute jaso erantzunik. Bizkaikoak esan zien egoerari buruzko «txosten bat» egingo duela hiru aste barru. Uztailean, arartekoarekin bildu ziren eta fiskaltzak irailean hartuko ditu, Isasak aurreratu zuenez.

Itxialdiaren osteko bigarren mobilizazio handia izan zen atzokoa. Uztailean beste manifestazio bat egin zuten, eta irailaren 7rako kontzentrazio handi bat antolatu dute Donostian, beste bat Bilbon eta beste bat Gasteizen. «Gaur egun duela bi urte genituen arrazoi berak ditugu protesta egiteko. Gertuko erakunde publikoek arazo hauek konpontzeko eskumenak dituzte Madrilgo aurrekontuei itxaron gabe», nabarmendu zuen manifestazioaren ondoren Andrea Uña BPMko kideak.

Berantevillako Aciturri Aeronautica enpresan langileak kaleratuko dituzte. Lan-karga % 45 jaitsi dela esan du, Enplegua Erregulatzeko Espedientea justifikatzeko.

Pentsiodunen manifestazioa Bilbon 2020ko abuztuaren 24an. Pentsiodunek egoitzetarako irtenbideak galdegin dituzte eta pentsio duinen alde egin dute berriro ere.