Tonu goibela itzuli da Frankfurtera. Koronabirusaren bigarren oldarraldiari aurre egiteko indarrean jarritako neurriek seko eten dute euroguneko ekonomiaren hazkundea, eta hurrengo datu ekonomikoak txarrak izango direla aitortu du Christine Lagarde Europako Banku Zentraleko presidenteak. Ez du, ordea, ekonomia suspertzeko neurri gehiago hartu, baina iradoki du abenduko bileraren ondoren egingo duela hori. Dena den, «beharrezkoa balitz», prest legoke aurretik premiazko bilera bat egin eta neurriak aurreratzeko.

Eurostatek gaur emango du 2020ko hirugarren hileko hazkunde datua. Datu ona izango da, erakutsiko baitu ekonomiak indarrez errebotatu zuela udaberriko hondoratzearen ondoren. Baina, hilabete eskas igaro den arren, iraganeko argazkia da Eurostatek emango duena. Udazkena, berez, irailean bertan hasi zen, lehen hostoak erori ahala erori baitziren errebote horri eusten zioten hainbat faktore. Motelaldi horrek bere hartan jarraitu du, eta azaroa «oso negatiboa» izango dela iragarri du Lagardek. Nahikoa azken hiruhilekoan berriro atzeraldia izateko? «Ez dakigu», erantzun zuen.

Hazkundearen amaiera «uste baino goizago» iritsi dela aitortu du Lagardek, eta zerbitzuetan gertatu dela azaldu du, industria oraindik kopuru positiboetan dagoelako. Zerbitzuen beheranzko joera sendotu egingo da hurrengo asteetan, konfinamenduek eta sektore batzuen itxiera partzialek kontsumoa apalduko dutelako ostalaritzan, garraioan, baina baita beste sektore batzuetan ere. Giroa belztu ahala, zuhurtziarako joera sendotu da, eta EBZk antzeman du enpresen eta herritarren inbertsioak geratu egin direla.

«Berregokitu»

Egoera horren aurrean, erantzuteko prest azaldu da EBZ. «EBZk bizkor eta indarrez erantzun zion COVID-19aren lehen olatuari, eta hala egingo dugu bigarren olatuan ere». Zehazki zer egingo duen ez du argitu Lagardek. Berez, gaurko agerraldiaren hitz gakoa «berregokitu» izan da, behin eta berriro erabili baitu Lagardek xehetasunak jakin nahi zituzten kazetarien galderei erantzuteko. «[EBZren] Gobernu Kontseiluak bere tresnak berregokituko ditu, behar den moduan erantzuteko oraingo egoerari, ziurtatzeko finantza baldintzak lagungarri direla ekonomia suspertzeko, eta erantzuteko pandemia inflazioaren bidean izaten ari den eragin negatiboari». Beste hitz batzuetan, bere eskura dituen «tresna guzti-guztiak» ere erabil ditzakeela abenduan.

Tresna nagusia PEPP izenekoa da, Pandemiako Larrialdiko Erosketa Programa. Haren bidez, estatuen eta enpresa pribatuen 1,35 bilioi euroren zorra erosiko du banku zentralak. Haren bidez lortzen du erakunde publikoak eta pribatuak zorra jaulkitzeko arazorik ez izatea eta, gainera, merke egitea. Plan hori gutxienez 2021eko ekainera arte da irautekoa, baina ez da baztertu behar luzatzea edo handitzea, «ziurtatzeko finantzaketa baldintza egokiak daudela ekonomiaren suspertzea laguntzeko». Interes tasak, berriz, %0n daude, eta hala jarraituko dute. «Ez ditugu igoko, inflazio espektatibak sendo egon arte %2tik gertu», Lagardek gogorarazi zuenez.

Greba Osakidetzan, Araban, 2020ko urriaren 29an: Gutxieneko zerbitzuak larunbat batekoak izango dira. Neurriak hartzea premiazkoa dela azpimarratu dute langileek.

Osakidetzan, Arabako lurraldean, 2020ko urriaren 29rako deituta dagoen greba egunean larunbat bateko langileria egon beharko da ospitaleetan eta osasun zentroetan.

Garbiñe Aranburu LABeko idazkari nagusiak argi baino itzal gehiago ikusi ditu pentsio sistema erreformatzeko proposamenen artean. Sindikatuko buruak aztertu egin ditu, eta, haren ustez, gomendioek ez dute pentsio sistema publikoaren «jasangarritasuna» bermatzen. Hori dela eta, argi du euskal erakunde publikoek eta sindikatuek «bide propioa» egin behar dutela, eta aurreratu zuen bere sindikatuak aurki emango duela ezagutzera prestatzen ari den Gizarte Segurantza sistema propioaren proiektua. Aranburuk duela bi aste Barakaldon 500 delegaturen aurrean emaniko hitzaldian aurreratu zuen proposamen hori diseinatzen ari direla.

Aranburuk Euskal Herrian ikusten du Toledoko Itunekoek ezartzen dituzten baldintzak hobetzeko aukera. «Hemen ezin gara mugatu Madrilgo negoziazioen begirale soilak izatera. Ereduak aldaketa sakona behar du, eta ezinbestekoa da sistema propioa eratzea». LABek eskaera hori plano teorikotik lurrera ekarriko lukeen lege baten idazketan dihardu. «Autonomia Estatutua eta Foru Hobekuntza betetzearekin ez da aski, kudeaketa jaso baino ez dute egiten. Egungo markoa hobetu behar da». Alde horretatik, LABek atea ireki die pentsiodunen mugimenduari eta gizarte eragileei euren iradokizunak bidal diezazkieten.

Bien bitartean, baina, Espainiako Gobernuak eta Gorteak arautuko dituzte hego euskal herritarren pentsioak, eta Aranburu kritikoa da erreformaren nondik norakoekin. «2011ko eta 2013ko erreformak ez dituzte atzera botako, eta haiek asko gogortu zituzten baldintzak. Murrizketak egin dira, eta tarte handiak daude langileen azken soldaten eta pentsioen artean». Aranburuk datuz hornitu du azalpena: «1.080 euroko gutxieneko pentsioa eskatzen dugu. EAEko emakumezkoen %70 ez dira kopuru horretara iristen, eta Nafarroan %75 dira. Gizonen kasuan, %35 eta %38 ez dira iristen, hurrenez hurren».

LABeko buruaren ustez, erreforma «zorretan» dago emakumeekin, ez dielako aitortzarik egiten eremu pribatuan aritu diren zaintzaileei. Era berean, iritzi dio pentsio pribatuak eta erretiro adina atzeratzea sustatzen dituela. «Eta aurkakoa egin beharko luke. 60 urtera jaitsi beharko litzateke gazteak lan munduan sartzeko».

Jasangarritasunik ezaren kritika argudiatzeko, egiturazko neurririk ez dagoela salatu du, baita batzuk iradoki ere: «1.200 euroko gutxieneko soldata kotizazioak hobetzeko, soldata altuenen kotizazio muga kentzea, zerga politika berraztertzea…». Dena, baina, ez da kritika, elementu positibo bat ere nabarmendu du: pentsioak KPIaren arabera berrikusteko aukera. Dena den, zehaztasun bat erantsi dio: «Betiere legez bermatzen bada».

Pentsiodunekin bat

LAB sindikatuak, bestalde, bat egin du pentsiodunen mugimenduak eta zahar etxeetako erabiltzaileen senideek etziko deituriko mobilizazioekin. Aranburuk parte hartzera deitu ditu afiliatu eta delegatu guztiak.

Nafarroako Gobernuak prest du Europako Next Generation berreskuratze funtserako bere hautagaien zerrenda. 125 egitasmo ditu esku artean, eta aurrekontu publikoa 3.419 milioi eurokoa izango litzateke, datozen hamar urteetarako. Proiektu gehienak Nafarroako Gobernuak kudeatuko lituzke, bere eskumeneko alorrekoak direlako, eta modu publiko-pribatuan egingo luke hori. Maria Txibitek esan duenez, guztira 13.000 milioi eurotik gora mobilizatuko lirateke.

Egitasmo nagusiak atzo aurkeztu zituen lehendakariak. Adierazi duenez, bere gobernua «lan instituzional handia» egiten ari da, Madrilen bereziki —Espainiako Gobernuak erabakiko du Bruselari zein proiektu aurkeztu eta zein ez—, eta azpimarratu du egitasmoak «oso aurreratuta»daudela. «Europako Batasunak proiektu helduak eta landuak nahi ditu. Eta gureak hala daude. Gu, gainera, Europako funtsak hobekien exekutatzen ditugun erkidegoetako bat gara».

Planak hiru ardatz ditu: politika berdeak, azpiegiturak eta osasuna. Aurreneko lerroak, besteak beste, auto elektrikoen bateriak muntatzeko planta bat sortzeko egitasmoa jasotzen du, 80 milioi euroko aurrekontu publikoa aurreikusten duena. Txibitek azaldu duenez, Iberiar penintsulako iparraldeko auto elektrikoen fabrikazioaren balio katea osatuko luke zentro horrek. Mugikortasunarekin loturiko beste bederatzi egitasmo azaltzen dira planean, 159 milioiko kostuarekin: teknologia berriko autoentzako probaleku bat (36 milioi euro) eta bioerregaientzako laborategi bat (15 milioi euro).

Halaber, gobernuak beste 218 milioi aurreikusten ditu teknologia berriztagarrientzat, denak proiektu publiko-pribatuen bidez: energia biltzeko sei egitasmo, eguzki energiarekin loturiko hiru, beste hiru proposamen parke eolikoak egitekoak, eta egitasmo bat hidrogeno berdea sortzeko planta baterako.

Atal horretan sartzen dira, halaber, etxebizitzak birgaitzeko proiektuak eta hondatutako zenbait eremu berritzekoak. Hamar asmo zehatz jasotzen ditu horrek, eta 306 milioiko aurrekontua dute. Nekazaritza eremurako plan bat ere badu gobernuak, 77,6 milioikoa. Adibidez, Erriberan biltzen den elikagai industria indartu nahi du, besteak beste, ureztatze sistemak egokituz eta bertako produktuentzako logistika zentro bat sortuz.

Azpiegitura handiak

Aurrekontuaren zatirik handiena azpiegituretara joango litzateke. Lurralde Kohesiorako Estrategiaren barruan, 790 milioi gastatu nahi ditu gobernuak, eta hor azaltzen dira, besteak beste, lurraldeko bi proiektu handienak: Nafarroako ubidearen bigarren fasea eta abiadura handiko trena. Dena den, Txibitek ez du zehaztu zenbat diru joango litzatekeen azpiegitura horietako bakoitzarentzat. Ubideari buruz, aitortu du zaila izango dela Europako funtsetik lortzea lanak amaitzeko diru guztia. «[Espainiako Gobernuko] ministerioekin hitz egiten ari gara horri buruz». Tren lasterraren Nafarroako ibilbideari dagokionez, berriz, lehendakariak adierazi du Madrilek abiadura handiko korridoreak Europako funtsetarako zerrendan sartu nahi dituela, eta dirua jasotzekotan berak kudeatuko lukeela: «Guk onura atera dezakegu hortik».

Osasunaren atalari buruz, berriz, Txibitek esan du 217 milioi baino gehiago bideratu nahi dituztela, eta helburua dela osasun zentroetako ekipamenduak modernizatzea, lehen mailako arretako eredu berri bat hedatzea, eta ospitaleetako osasun laguntzako zerbitzuak zabaltzea, besteak beste.

DONOSTIA. Gipuzkoako Foru Aldundiak ontzat jo du langileak beren enpresen jabe egiteko emandako laguntzen balantzea. Jabier Larrañaga Ogasun diputatuak azaldutakoaren arabera, aldundiak ematen dituen zerga pizgarriak baliatu dituzte 1.159 langilek. Guztira, 16,5 milioi euro inbertitu dituzte, 232 enpresatan.

Larrañagak nabarmendu duenez, urtetik urtera arrakasta handiagoa izan du laguntzak: 2016. urtean 147 lagunek baliatu zuten, 2017an 212 izan ziren, 2018an 380 eta 2019an, azkenik, 420. Alde handiz, gizonezkoek jaso dituzte laguntza gehien (869), emakumeentzat laguntzak handiagoak izan arren (2.000 euro, gehienez).

«2016an egin genuen diagnosia eta apustua zuzenak izan zirela esan dezakegu; estrategia honek nabarmen indartu du langileen partaidetzaren aldeko estrategia, eta, ondorioz, gure enpresak, gure ekonomia eta, hedapenez, gure lurraldea», esan zuen Larrañagak.

Langileei enpresen kapitalean sartzen laguntzea konpainia horiek sustraitzeko eta erabaki gunea Gipuzkoan mantentzeko balio duela azaldu zuen diputatuak, baina baita langileak proiektuarekiko konpromisoa handitzeko ere.

Lan eskaintza publikoa 3.200 plazakoa Hezkuntzan irakasleentzat Euskadin legegintzaldi honetan, 2020tik 2024ra, Jokin Bildarratz sailburuak iragarri duenez.

Bayer da Viralgen donostiarraren jabe berria, Askbio 4.000 milioi dolarren truke erosi eta Columbusi beste erdia erosi ostean.

Koronabirusak eragindako osasun egoerak hobera egin arte, ‘Euskadi Turismo Bonoak’ programa bertan behera uztea erabaki dute Euskal Autonomia Erkidegoko erakundeek.

Bilboko portuko zamaketariek lan gatazka desblokeatu eta negoziazio epe bat hasteko eskaintza egin diote BilboEstibari. Egun indarrean dagoen greba deialdia aldi batez bertan behera uzteko prest daude mahaiaren inguruan eseri eta lan hitzarmena negoziatzeko. Lehen bileran, baina, ez da akordiorik izan, eta zamaketariek egun indarrean duten greba deialdiari eutsiko diote —txanda bakoitzeko erdia azaroaren 9ra arte—. Dena den, gaur ez du eragin handirik izango, portuko agintaritzak gutxieneko zerbitzu izendatu baititu gaur iritsiko diren ia itsasontzi guztiak.

Bilera eguna izan zuten atzo BilboEstibako buruek eta zamaketarien sindikatuetako ordezkariek —Coordinadora, UGT, ELA, LAB eta KAIA-Bes—. Ia hilabetez elkarren berri izan gabe egon ondoren, goiz eta arratsalde bildu ziren. Goizean, telematikoki, Lan Harremanen Kontseiluaren artekaritzarekin, eta arratsaldez potuan bertan, Santurtzin (Bizkaia). Zamaketariek azken horretara eraman zuten idatziz eskaintza, eta negoziazioei ekiteko beharrezko den lehen pausoa eman zuten. Edizio hau ixtean oraindik bilduta zeuden.

Sindikatuek bi oinarri ezarri zituzten hizketan hasteko: batetik, aldi baterako langile poltsa historikoko 103 zamaketariak berriz ere lanera deitzea; eta, bestetik, finkoen lana bermatzea, lan hitzarmenean agertzen diren funtzioekin. Atzoko talka nagusia aldi baterako langileen baldintzetan egon zen, enpresek lan hitzarmen txarragoa aplikatu nahi baitiete. Sindikatuek ez zuten aldaketa hori onartu, eskatzen ari direna ez baita berria, aurretik agertu izan da negoziazioetan, eta horregatik eutsi diote grebari. Dena den, litekeena da hurrengo egunetan berriz ere biltzea, BilboEstibak ez baitu eskatu greba bertan behera uztea elkartzeko. Halere, enpresak behin-behinekoen inguruko jarrera leundu ezean, akordioa ez da erraza izango.

Zamaketarien ordezkariek etsipenez hartu zuten enpresaren jarrera. Behin-behinean dauden lankide horiek hamabi urte daramatzate egun bakarreko kontratuak pilatzen, eta Ranstad aldi baterako enpresaren bitartez egiten dute lan. Multzo horretako langileek greba egin dute kontratu finkoa dutenekin batera. Iragan astean, baina, BilboEstibak ez zituen deitu gutxieneko zerbitzuetan laguntzeko. Are gehiago, agintaritzak indargabetu egin zituen portuan sartzeko dituzten identifikazio txartelak.

Negoziaziorako beste oinarria zamaketarien lan hitzarmenak ezartzen dituen funtzioak haiek egingo dituztela bermatzea da. Finkoak BilboEstibako langileak dira, eta funtzio jakin batzuei dagozkie: ontzietan, biltegietan, portu barneko garraioan… Poltsa historikoko zamaketari askok ere kualifikazioa dute lan berezi horietako batzuk egiteko. Azken egunetan, baina, Adecco aldi baterako enpresaren bitartez kontrataturiko langileek funtzio horietako batzuk egin dituztela salatu dituzte sindikatuek.

Zamaketariek txandei eta soldatei buruzko eskaerak badituzte, baina horiei buruz negoziatzeko prest daude. Bilboestibak, berriz, herenegun ohar bidez azaldu zuenez greba «kalte larriak» eragiten ari dela, eta erdira jaitsi dela portuko jarduna. Euskadiko Lehiaren Agintaritzak ere greba deialdi berria ikertu du. Sindikatuek erakunde horren «mehatxuak» salatu ditu.