Aernnovako zuzendaritzak 82 langile kaleratuko ditu Berantevillako (Araba) lantegian, lan-erregulazio espedientea aurkeztuta. 2020ko abenduak 20.

Mercedes Gasteizek ekoizpena eten du 2021eko urtarrilaren 4ra arte. Langileek elkarretaratzea egin dute Andre Maria Zuriaren plazan, kaleratzeen aurka.

Hilabete ugari joan dira euskal enpresariak ohartu zirenetik koronabirusaren eragina uste baino askoz ere handiagoa izango zela beren jardueretan, eta orain barneratzen ari dira krisiak uste baino luzeago joko duela. Arabako, Bizkaiko eta Gipuz koako merkataritza ganberek enpresarien konfiantzari buruz egindako inkestak islatu du enpresaburuak gutxienez bi urteko krisi baterako prestatzen ari direla. Alegia, uste dutela 2021. urtean suspertze urtea izan daitekeela, baina sarritan esan dena baino apalagoa izan daitekeela suspertze hori.

Izan ere, bigarren olatuaren larritasunak areagotu egin du enpresarien kezka. Erdiek baino gehiagok (%55,6) uste dute bi urtez luzatuko dela krisia, bi urtez behintzat. Azaroaren 18tik 30era, 2.081 enpresariren artean egindako inkestaren emaitza jakinarazi zuten atzo ganberek, eta emaitza horrek oso behean kokatzen du enpresarien konfiantza pandemiaren irtenbideari dagokionez.

Bigarren olatuaren larritasunak eta horrek eragin dituen neurri murriztaileek iritzi aldaketa nabarmena ekarri dute enpresetara; duela sei hilabete, enpresariek aurreikuspen baikorragoa helarazi zuten. Orain, ilunago ikusten dute etorkizun hurbila. %44k uste dute 2020ko negozio maila txarra edo oso txarra izango dela; ehunekoa %25era jaisten da 2021. urteaz galdetzean.

Bada beste datu kezkagarri bat euskal ekonomiarentzat: enpresa esportatzaileen %67k diote COVID-19aren krisiak kalte handia egiten diela beren salmentei.

Dena den, salmenten nazioartekotzean kokatzen dute soluziorik eraginkorrena. %65ek diote orain beren helburua dela merkatuen azterketa zorrotzagoa egitea salmentak handitu ahal izateko.

Beste giltzarrietako bat inbertsioa da; inbertitzea garrantzitsutzat jotzen duten arren, uste dute inbertsio gutxi egongo dela datozen bi urteetan. %20k esan dute ez dutela inbertsiorik egingo, gerrikoa estutu behar dutelako, eta %51k gutxienekoa baizik ez dutela inbertituko.

Jokalekua horren kezkagarria izanik, eta txertoen eraginkortasunaren eboluzioaren zain, Jose Angel Corres ganberen presidenteak apustu argia egin du «kolaborazio publiko pribatuaren alde enpresentzat». COVID-19ak jotako enpresa txikientzat eta ertainentzat, baita autonomoentzat ere, errezeta bera nahi du. Alegia, laguntza publiko handiagoak nahi ditu enpresentzat, finantzaketa alorrean esaterako, eta zergak arintzea ere bai.

Familien konfiantza, behera

Enpresak bakarrik ez, familiak ere oso kezkaturik daude egoerarekin, eta Laboral Kutxaren arabera, 2008-2013 aldiko mailan kokatu da konfiantza 2020ko laugarren hiruhilekoan. Urte hasieratik urte bukaerara 32 puntuko jaitsiera islatu du indizeak. Urtarrilean, -1ekoa zen familien konfiantza adierazten duen indizea, eta orain -33koa da.

2008an ere ez zen gertatu horren gainbehera handia. Orduan, 22 puntukoa izan zen amiltzea, eta orain, 32koa izan da. Bost urtez konfiantza hazi ondoren iritsi da eten bortitza.

Akordioa egon zein ez, brexit-ak baldintzatuko ditu datorren urteko harreman komertzialak sektore guztietan, eta, nola ez, baita arrantzarenean ere. Hori hala, mamu hori ere eserita egon da EB Europako Batasuneko estatu kidetako Arrantza ministroek aste honetan egin dituzten negoziazioetako bileretan. Bruselara joandakoek 2021eko harrapaketen kuotak adostea zuten helburu, eta, akordioa egin badute ere, ezin izan dituzte zalantza guztiak argitu. Behin-behineko dokumentu gisa har daiteke onartutakoa, Erresuma Batuaren eta EBren banaketa gauzatzeko moduak eraman dezakeelako gutxi barru kuotak berriz adostu behar izatera.

Ia etenik gabeko 24 orduko negoziazioen ondoren, atzo goizean adostasun batera iritsi ziren Europa osoko arrantza guneetarako, eta formula bat bilatu zuten Erresuma Batuko ontziekin partekatutako uretarako: espezie ia guztien kasuan, iazko kuota gehienak mantenduko dituzte, urteko lehen hiruhilekorako: iaz urte osorako ezarri zituzten kuoten %25 harrapatu ahal izango dute denbora horretan han dabiltzan ontziek. Salbuespena izango dira berdela eta txitxarroa: urteko kuotan %65 harrapatu ahal izango dute, urteko lehen hilabeteetan egiten baita bi espezie horien kanpaina.

Neurriak Euskal Herrian alturako barkuei eragingo die bereziki: Ondarroako hamazazpiei eta Pasaian deskargatzen duten beste herrialdetakoei. Baina baita berdeletan eta txitxarrotan aritzen diren baxurakoei ere. Arrantzaleen artean, «oso handia da ziurgabetasuna», Eugenio Elduaien Gipuzkoako Arrantzaleen Kofradietako presidenteak azaldu duenez. Behin negua igarota, ezezagun da zer gertatuko den partekatutako ur horietako kuotekin. «Oso kezkatuta gaude brexit-ak eman dezakeenarekin. Asko dago jokoan. Berdelaren eta txitxarroan kanpainak egingo ditugu, eta gero, zer?».

Kantauri itsasoan

Bestelakoa da brexit-aren eraginetik kanpo dauden guneetako egoera (hego stockean, eta, horren barruan, Kantauri itsasoan). Kasu horretan, bai egon dira aldaketak, legatzarenean bereziki. Euskal Herriko ontzidia kontuan hartuz, espezie horrek pisu handia du harrapaketen kopuru totaletan. Batzordeak bere lehenengo proposamenean %12,8ko murrizketa jaso zuen; negoziazioen ondoren, %5era jaitsi dute. «Espainiako ministroak lorpen modura saldu arren, ezin da esan hala izan denik», adierazi du Elduaienek

Arrantzaleak kexu dira, azken urteetan murrizketa handiak izan dituztelako espezie horren harrapaketetan —%20ko jaitsiera, iaz—, eta Bruselak berdin jarraitzeko asmoa agertu duelako, «argudio sendorik eman gabe, gainera», Gipuzkoako kofradietako buruak salatu duenez. «Esango baligute erabaki hori hartu dutela biomasa nahikorik ez dagoelako, ulertuko genuke. Baina hori ez digute frogatu». Balorazio baikorragoa egin du Eusko Jaurlaritzako Arrantza zuzendari Leandro Azkuek. Lehen proposamenetik azken akordioan jasotakora dagoen aldea nabarmendu du. «Nondik gentozen ikusita, albistea ez da hain txarra».

Euskal ontzientzat garrantzitsua den beste espezie baten kasuan, antxoarenean, ezarritako kuotarekin «konforme» agertu da Elduaien. Harrapaketak %3,5 gehiago izatea baimendu du Europak, espezie horren populazioak azken urteetan izan duen hobekuntzagatik. Itsas zapoaren eta oilarraren kuotak, aldiz, murriztu egin dituzte: %12,5 gutxiago itsas zapoa eta %7,1 gutxiago oilarra. Mihi arrainetan gutxi aritzen dira euskal ontziak; kasu horretan ere izango da jaitsiera, eta handia gainera: %20 gutxiago.

Bizkaiko golkoaren geroa

Brexit-ak baldintzatu ditu aurtengo negoziazioak, eta luze gabe hala izaten jarraituko du. Oro har, Europako arrantza sektorearen nahia da etorkizuneko egoera gaur egungoaren ahalik eta antzekoena izatea. Europako Arrantza Aliantzaren arabera, azken hamarkadan, Europako harrapaketen %42 inguru Ingalaterrako eta Eskoziako uretatik zetozen; ehuneko hori % 60 baino handiagoa izan daiteke, espeziearen arabera.

Gainera, beste arazo batzuk sor daitezke. Bruselak eta Londresek akordiorik egin ezean, baliteke Erresuma Batuko uretatik botatzen dituzten ontzi asko Bizkaiko golkora joatea arrantzara, eta han ehunka ontzi pilatzea, gatazkak sortuz, elkarbizitzakoak, kuoten ingurukoak eta arrain espezie batzuen iraupenekoak.

Momentuz, ez da erabakirik hartu horri buruz. Bizkaiko hiru arrantzontzi baino ez dabiltza han. Hala ere, besteek hango kaletan aritzeko duten aukera kuoten trukerako erabiltzen dituzte, Bizkaiko golkoko Frantziako uretan arrantzatzeko.

ELA sindikatuak greba deitu du urtarrilaren 27an eta 28an EAEko ikastetxeetako garraioan eta jangeletan.

Ertzaintzako 70 plazako eta 18 udalerritako 51 udaltzainetako Lan Eskaintza Publikorako prozesua datorren urtarrilaren 11n hasiko da.

Eusko Jaurlaritzak kidego diplomatikoari BERPIZTU programa aurkeztu dio

2021eko arrantza kuotak: Legatzaren kuota % 5 murriztea adostu dute Europar Batasuneko (EB) estatu kideek. Berdelaren eta txitxarroaren kuotak ere hitzartu dituzte.

Brexit-ari buruzko akordio baten inguruko hotsak bolumena hartzen ari dira. Akordioa badagoela ere iragarri zuten sare sozialetako mezu batzuetan, baina berehala ukatu zituzten beste iturri batzuek. Edonola ere, akordio baterako giroa berotu zuen Ursula von der Leyen Europako Batzordeko lehendakariak berak, esan baitzuen desadostasun nagusietako bat konpontzeko bidean jarri dela.

Von der Leyenek eurodiputatuei esan zienez, tresna bat adostu dute bi aldeek lan, ingurumen, eta estatu laguntzen araudietan atzerapausorik izan ez daitezen. Bruselaren eskaera nagusietako bat da hori, ez baitizkio bere merkatu handiaren ateak zabaldu nahi araudi malguagoekin merkeago ekoitziko lukeen bazkide bati. «Ez dakit ituna izango den ala ez, baina esan diezazuket badela akordiorako bide bat, meharra bada ere».

Tonu baikor hori apalagoa izan zen Londresen. Boris Johnson lehen ministroak «zentzuz» jokatzeko eskatu zien EBko «adiskideei», eta haren bozeramaile batek errepikatu zuen akordio bat ez izateko aukera handia zela. Aldi berean, Erresuma Batuko Gobernuak ohartarazi die diputatuei prest egoteko, Eguberrietan parlamentuko saio bereziak egon daitezkeelako itun bat bozkatzeko.

Itun horretarako oztopo nagusia arrantza dela iradoki zuen Von der Leyenek, gai horretan eztabaida «oso zaila» delako. Reutersen arabera, Bruselak ez du onartu Londresen azken proposamena, hots, hiru urteko epe batean EBko ontziak Ingalaterrako eta Eskoziako ur aberatsak uztea.

Hain zuzen ere, brexit-erako akordiorik ez egoteak trabatu egin du EBko Arrantza ministroak ados jartzea kuoten banaketari buruz. Izan ere, legatz, oilar eta zapo kuoten zati handi bat Londres menpeko uretan egiten da. Euskal itsasontzi gutxi dabiltza hango uretan —Ondarroako hiru baizik ez—, han dituzten kuotak gertuagoko uretakoekin trukatzen dituztelako. Baina, akordiorik ez badago, orain batez ere Ingalaterran ari diren asko Bizkaiko golkora etortzea da euskal arrantzaleen kezka.

Bazkide handia

Erresuma Batua aurten atera da ofizialki Europako Batasunetik, baina haren merkatu bakarrera lotuta jarraitzen du, behin-behinean. Trantsizio hori, ordea, abenduaren 31n bukatuko da, eta luzatzeko aukerarik ez dago jadanik. Bi aldeak hilabeteak daramatzate negoziatzen zer-nolako merkataritza harremana izango duten urtarrilaren 1etik aurrera. Johnsonen gobernuak baztertu egin dituenez Erresuma Batuak merkatu bakarrean jarraitzeko aukerak, merkataritza itun bat da orain mahai gainean dagoen aukera bat. Lortuko balitz, muga zergarik ez litzateke izango bi blokeen artean, eta horrek bidea emango luke gaur egungo harreman estuak eta produkzio kateak neurri handi batean jarraitzeko. Hori bai, mugetan kontrolak izango lirateke, eta burokrazia handituko litzateke esportatzaileentzat.

Beste aukera da akordiorik ez egotea; kasu horretan, MME Munduko Merkataritza Erakundearen arauen araberako harremana izango lukete EBk eta Erresuma Batuak. Horrek muga zergak ekarriko ditu, ekoizpen kateak urratzea, bien arteko harremana txikitzea eta, agian, finantza astindu bat ere.

Berri txarra izango litzateke euskal enpresentzat, Erresuma Batua bazkide komertzial handienetan hirugarrena delako. Iaz, Hego Euskal Herrien esportazioen %8,4 joan ziren hara, ia 3.000 milioi euro; inportazioak gutxiago dira, %2,9 edo 750 milioi euro.

Europako Banku Zentralak bankuei jartzen dizkien mugak ez dira oztopo euroguneko enpresa ez finantzarioentzat. Horietako batek, Euskaltelek, atzo iragarri zuen 25 milioi euroren dibidendua banatuko diela bere akziodunei. 178 milioi akzio ditu telekomunikazio enpresak, eta akzio bakoitzeko 0,14 euro banatuko ditu 2021eko otsailaren 12an.

Dibidendu hori ongi etorriko zaio Kutxabanki, banku negozioan irabaziak zailagoak diren garai batean. Ia bost milioi euro patrikara ditzake, Euskaltelen akzioen %19,8 baititu. Akziodun nagusia, berriz, Zegona funts britainiarra da (%21).

Telekomunikazioen sektoreari ezer gutxi eragin dio koronabirusaren krisiak. Are gehiago, itxialdiak indartu egin du zerbitzuen kontratazioa eta erabilera, eta horri etekina ateratzen ari dira. Euskaltelek, esaterako, iazko irabaziak (62 milioi euro) gainditzekotan dago aurten, urteko lehen hiru hiruhilekoetan jada 53 milioi euroko irabazi garbia izan duelako.

Emaitza horien eskutik Espainia erdialdera eta hegoaldera hedatzen ari da Derioko konpainia, Virgin Telco markarekin. Sei hilabetean 60.000 bezero lortu ditu Virgin Telcok, espero baino gehiago.

Irabazi asko banatu ahal izatea garrantzitsua da Zegonarentzat; horren ondorioetako bat da akzioen balioa handitzea eta, behin maila batetik gora, funtsak bere partaidetza saldu ahal izango du, irabaziekin.