Eusko Jaurlaritzak diru gehiago erakarri nahi du Bruselatik. Europako funtsen inguruan azken asteetan ezagutzen ari diren xehetasunekin bat eginez, abenduan aurkeztu zuen proposamena eguneratu du, eta beste 88 egitasmo sartu ditu Euskadi Next planean. Guztira, 276 izango dira, eta horiek finantzatzeko 6.400 milioi euro lortu nahi ditu Batasunaren Berreskurapen eta Erresilientzia Mekanismoko diru funtsetik, aurreneko egitasmoan baino 700 milioi euro gehiago. Pedro Azpiazu Ekonomia eta Ogasun sailburuak azaldu duenez, urte hasieratik Espainiako Gobernua zehaztuz joan da proiektuak aurkeztu ahal izateko esparruak, eta horrek ateak zabaldu dizkie beste egitasmo batzuei.

Jaurlaritzak Euskadi Next plan «berritua» onartu zuen atzo. Iazko abenduan aurkeztutako egitasmo nagusi eta handienei, orain, proiektu berri batzuk gehitu dizkie, baina, funtsean, aukera baliatu du zerrendatutako proiektuak beste modu batean sailkatzeko. Hiru atal edo multzotan banatu ditu guztiak, eta ekonomia suspertzeko proiektu autonomikoen figura da hor berritasun nagusia. Hori ahalbidetzeko eskatu dio Madrili.

Europako Berreskurapen eta Erresilientzia Mekanismoko diru funtsak lortzeko Espainiako Gobernuaren planean jasota daude ekonomia suspertzeko eta eraldatzeko proiektu estrategikoak deiturikoak —PERTE, gaztelerazko laburduran—. Horien bitartez, Madrilek enpresen egitasmoak biltzen ditu atalka, eta unitate gisa tratatzen ditu, Europako funtsak lortzea errazteko. Jaurlaritzak nahi du autonomia erkidegoek ere aukera izatea proiektu horiek diseinatzeko, egitasmoak zatikatu behar ez izateko eta dirua lortzeko ministerio ezberdinetara jo behar ez izateko. Dena den, Azpiazuk berak gogoratu duenez, Madrilek sortu duen proiektu estrategikoen figura hori Bruselaren oniritziaren zain dago oraindik.

Hiru multzo handi

Azpiazuk azaldu duenez, dokumentuan jasotako 29 proiektu sar daitezke Madrilek orain arte zabaldu dituen sei PERTEetan; batez ere hidrogenoarekin eta mugikortasunarekin lotutakoak daude hor, eta 5.084 milioiko kostua izango lukete guztira, Europako funtsak, diru laguntza publikoak eta inbertsio pribatuak kontuan hartuta. Jaurlaritzaren xedea da Bruselatik lortzea finantzaketaren %35 inguru.

Hor azaltzen dira jada abenduan bere planean jaso zituen enpresa egitasmo nagusiak: BH2C Hidrogenoaren Euskal Korridorea (1.300 milioi euro) eta Basquevolt bateria elektrikoen fabrika handia (882 milioi). Bigarren hori non eraikiko den ez da zehazten, baina Gipuzkoak horrelako beste fabrika bat izateko asmoa aipatzen da, Mubil mugikortasun zentroarekin loturik —75 milioiko aurrekontuarekin—.

Abenduko zerrendan azaltzen ez ziren egitasmoen artean, propultsio aeronautikoarekin loturiko bat da nagusia, ITP enpresa buru duena (190 milioi eurokoa). Espainiako Gobernuak egitasmo aeroespazialean atal bat sortu du bere PERTEetan eta horren barruan sartu du Jaurlaritzak.

Madrilek beste lau PERTE sortuko ditu, baina erabat zehaztu gabe daude oraindik esparruak eta baldintzak. Azpiazuk azaldu du Madrilek hori egitean Jaurlaritzak aztertuko duela bere planetik zein egitasmo sar ditzakeen horien barruan edota berriren bat gehitu dezakeen.

Espainiaren zatiaren %10

PERTE autonomiko deiturikoetan, berriz, 63 proiektu bildu ditu, 6.400 milioiko guztizko kostuarekin eta bederatzi ataletan banatuta. Hor, proiektu nagusiak hauek dira: industria lurzoruak berriz oneratzeko egitasmoa, 885 milioiko aurrekontua duena, eta banaketa elektrikoko sareen eraldaketa digitala, 489 milioikoa. Bestela, proiektu txikiagoak jasotzen dira, zahar etxeak egokitzea, adibidez (150 milioi).

Bi multzo horiez gain, Europako funtsetatik parte bat eskuratu nahi du Jaurlaritzak administrazio publikoen diru laguntzen deialdien bidez garatzeko: aurreikusi duenez, guztira 6.399 milioiko aurrekontua izango lukete egitasmo horiek guztiek. Multzo horretan, diru gehien beharko luketenen artean daude Bilboko metroaren 5. linea (350 milioi euro) eta Urdaibaiko Guggenheim museoa (127 milioi).

Guztira, beraz, 18.286 milioiren kostua duten 276 egitasmo aurkeztuko dizkio Jaurlaritzak Madrili; haren kalkuluen arabera, 6.400 milioi irits daitezke Europako funtsetik. Madrilek Bruselatik jasoko duenaren %10 ia.

SESTAO. Marina Meridionalek eta A&M-k, Navalen orubea lortzeko enkantean parte hartu zuten enpresetako bik, akordioa egin dute bertan ontzigintza egitasmo bat sustatzeko, eta orain VGP orubearen jabeari eskainiko diote. Ohar bidez azaldu dutenez, egitasmo sendoa da eurena, bost urteko epean 600 lanpostu sortuko lituzkeena. 36 milioi euroko inbertsio batekin hasiko lirateke, eta beste 30 milioi sartu asmo dituzte.

A&M izan zen enkantean eskaintzarik handiena egiten bigarren enpresa, VGPk baino sei milioi euro gutxiago; Marina Meridional, berriz, beste sorta gehienak erosi zituena: makineria, marka… Eskaintza publiko egitea jabearengan presio egiteko modu bat da, haren oniritzia ezinbestekoa baita.

Bi enpresa horiek itsasertzeko lurrak, kaiak eta dike lehorrak beharko lituzkete, eta, haien iritziz, nahikoa toki dago ontzigintza eta VGPren jardun logistikoa aldi berean garatzeko. Eusko Jaurlaritza horrelako aukera baten alde agertu da.

Siemens Gamesaren burtsako akzioek % 4,4 egin dute gora Siemens Energyk, akziodun nagusiak, enpresa osorik bereganatzeko eskaintza publikoa gezurtatu ostean.

Eusko Jaurlaritzak 29 ekimen aurkeztu ditu, Euskadik estatuko PERTEetara bideratuak, eta beste 63 proiektu eskualde-mailako 9 PERTEtan bilduta daude

LAUDIO. Sei milioi euroko inbertsio bat eta 30 langileren kontratazioa iragarri du Gometegui Industrial enpresak. Arantxa Tapia Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapeneko sailburuak enpresan lantegia bisitatu zuen atzo, Laudion (Araba), eta hark eman du inbertsioaren berri.

Duela 40 urte baino gehiago sortutako enpresa da Gometegui Industrial, eta osagai metalikoak egiten ditu industria astunerako eta energia sektorerako. Kinka zailean izan berri da enpresa, eta, 2018ko urrian, hartzekodunen konkurtso baten ondoren, Diego Sanchez Moreno enpresaburuak erosi zuen, eta merkatu gehiagotara zabaltzeko estrategia abian jarri.

Horri esker, sektore eolikoko, hidroelektrikoko eta meatzaritzako nazioarteko bezero handien kontratu ugari lortu ditu. Horiek egiteko, hamar langile finko hartu ditu azken hilabeteetan, eta aldi baterako beste 28.

PT Productos Tubulareseko langileek hiru eguneko lehen grebaldiari ekin zioten atzo, lan hitzarmenaren negoziazio prozesua has dadin eskatzeko. Tubos Reunidos hodigintza taldeko enpresetako bat da, eta zuzendaritzak talde osoaren egoera ekonomiko txarra argudiatu du bilerei ez ekiteko. Langile batzordeak, baina, ziurtatu du Trapagarango (Bizkaia) planta dela talde osoko enpresa bideragarri bakarra, eta horren eredu dela administrazio kontseiluko kideen ordainsariek izandako gorakada.

420 langilek dihardute TPn, eta, ELA sindikatuaren arabera, lehen greba eguna arrakastatsua izan zen. Enpresa hitzarmenaren negoziazioa berriro hasteko ekin diote grebari PTn, aurrekoa duela lau urtekoa baita. Sindikatuek uste dute lan itun horrek hiru baldintza bete behar dituela: langileek galdutako erosahalmena berreskuratzea, lantaldea berritzeko neurriak hartzea eta zuzendaritzak bere industria proiektuaren berri ematea, «langileen ordezkariek askotan eskatu arren, susmagarriki ezkutatu egiten baitu».

PTko langileek badute beste eskaera bat: indarrean dagoen aldi baterako erregulazioa bertan behera geratzea. Sindikatuek uste dute ez dela beharrezkoa, eta lantegi barruan malgutasuna ezartzeko tresna bat baizik ez dela. Iazko azaroan ezarri zuen enpresak, eta 382 langileri eragiten die.

Tubos Reunidos egoera zailean dago, pandemiak are gehiago okertu baitu haren aurreko egoera ahula. Bosgarren urtez jarraian, galerekin amaitu zuen 2020. urtea: 101,3 milioiko zuloa iaz, 2019an izandakoa halako bi. Horregatik, erreskatea eskatu dio Espainiako Gobernuari. Sindikatuak kexu dira zuzendaritzak Tubos Reunidosen kinka txarra argudiatu duela lan hitzarmenari buruzko negoziazioak ez hasteko: «Zuzendaritzak ez du esaten talde horren barruan Productos Tubularesek gaur egun bideragarritasuna eta etorkizuna duela».

Gainera, kexa azaldu dute enpresako presidente berriari ordainsari «neurrigabea» emango diotelako —urtean 450.000 euro ingurukoa, 160.000 euroko hobariarekin—, noiz eta langileek azken lau urteetan soldatak izoztuta eduki dituzten honetan: «Aitzitik, administrazio kontseiluak %81 igo ditu ordainsariak 2019an jasotakoarekin alderatuta».

General Mills, Aernnova…

Negoziazio eguna izan zen atzokoa enpresetan, eta General Millsen, esaterako, lan hitzarmena berritu zuten ELA, USO eta UGTren babesarekin. LABek eta CCOOk, berriz, ez zuten sinatu. Enpresa San Adrianen (Nafarroa) dago, eta Nafarroako Erriberan langile gehien dituenetako bat da: 955. Elikadura industrian dihardu, eta Old El Paso markako gari tortillak eta beste produktuak egiten dituzte.

Hitzarmen berriak %1,8ko soldata igoera aurreikusten du, eta KPI gehi %0,5 berrituko da urtero. Enpresak 50 kontratu mugagabe gehiago egingo ditu, horietatik hogei antzinatasunaren araberakoak. Era berean, ezabatu egingo da azken bi hitzarmenetan langile berrientzat indarrean egon zen soldata eskala bikoitza. Azken hori puntu garrantzitsua da, aurten 300 langile berri kontratatu baitituzte.

General Millsen azken hilabeteetako giroak zerikusi gutxi du Aernnova Aeroestructuras Alavak duenarekin. Aeronautika sektoreko enpresak 82 langile kaleratu ditu aurten Berantevillan (Araba), eta EAEko Auzitegi Nagusiak legezkotzat jo zuen neurria. LABek salatu duenez, baina, enpresaren luze gabeko aurreikuspenak ez dira epaitegietan azaldu zituen bezain txarrak.

Aernnovak, izan ere, %13 murriztu du egun indarrean duen aldi baterako erregulazio espedientearen iraupena. LABek dioenez, hasieran 69 egunerako erregulazioa beharko zuena bederatzi egunetan laburtuko diete langileei. Are gehiago, egun 370 langilek dihardute Berantevillan, eta hamazazpiri 38 egunetan laburtuko diete aldi baterako neurria.

Sindikatua «ziur dago» azken aurreikuspenak ez direla hobeak izango, eta aldi baterako erregulazioa are gehiago laburtuko duela zuzendaritzak. Egoera ikusita, LABek berretsi egin du kaleratzeen aurreko negoziazioan izandako jarrera, alegia, «trantsizio neurrien» aldekoa: «Hasieran aurreikusitako aldi baterako erregulazio egunak aski zitezkeen kaleratzeak eragozteko».

Gasteizko auzitegi batek ebatzi du Ertzaintzaren 27. promozioko ebaluazioan bi emakumezko hautagai diskriminatu zituztela sexu joeragatik.

Euskal Herriko Pentsionisten Mugimenduko ordezkariak Eusko Legebiltzarrean eta Nafarroako Parlamentuan izan dira beren aldarrikapen nagusien dokumentua eramateko.