«Datuek diote kanpaina ez dela txarra izan», esan du Jose Maria Iruarrizaga Ogasun diputatuak, baina erantsi du badirela «esparruak hobetzeko». Zergadunen kexuak bikoiztu egin badira ere, ez du uste errenta kanpaina «kaos bat eta porrot bat» izan denik. Hala ere, onartu du Ogasunak bere eredu berria doitzen jarraituko duela; eredu horrek autolikidazio proposamena orokortu egin du, eta zergadun ia guztiei iritsi zaizkie proposamenak.
Hala, 636.264 errenta aitorpen jaso ditu Ogasunak, iaz baino %9 gehiago (+56.524). Jasotako guztien %70 inguru (453.698) zergadunen aldeko atera dira. Guztira, 407,7 milioi euro itzuli ditu Bizkaiak, eta 379,5 milioi bildu 182.566 aitorpeni esker. Horiek horrela, 29,2 milioi euroko emaitza negatiboa izan du kanpainak. Dirua jaso duten bizkaitarrek 900 euro jaso dute batez beste, eta Ogasunari dirua eman diotenek 2.078 euro ordaindu dizkiote batez beste.
Gipuzkoan, pozik
«2020. urtea pandemiarena izan bazen ere, ekonomia suspertu egin zen bigarren erdian», esan du Jokin Perona Gipuzkoako Ogasun diputatuak. Perona pozik da «historiako errenta kanpainarik onenetan bigarrena» izan delako, 5,3 milioi euroko emaitza positiboa izan baitu. «Lan merkatuan eta enpresen salmentetan islatu da susperraldi hori, eta horri esker lortu ditugu emaitza onak kanpaina honetan». Ogasunak 268 milioi euro itzuli dizkie zergadunei, eta 273,3 bildu. Aurtengo kanpainak okertu egin ditu iazko kanpainaren datuak, baina 2019koa inoizko onena izan zen, 20,2 milioiko emaitza positiboa lortuta. «Ez da 2019ko emaitza lortu, baina bide horretatik jarraitu dugu», esan du Peronak.
Zergadunek 383.650 aitorpen aurkeztu dituzte Gipuzkoan, iaz bezalatsu. 100.000 likidazio baino gehiago Internet bidez bidali dituzte; autolikidazio proposamenak 222.835 izan dira (-3.800), eta aurrez aurrekoak, berriz, 60.800.
Duela hilabete aukeratu zintuzten, eta ez duzu aspertzeko betarik izan aste hauetan.
Ez, hau etengabeko lan bat da. Azken urte eta erdian bost aldiz handitu da ekintza sindikala. Egoera oso berezi batean gaude, gure ustez behin-behinekoa dena, baina etorkizunerako oinarriak finkatzea oso garrantzitsua izango da krisi honetatik nola ateratzen garen ikusteko.
Marko hori azken asteetan negoziatzen ari da, erreforma ezberdinekin. Azkenekotik hastea onena, Espainiako Gobernuak bere proposamena egin du behin-behinean dauden langile publikoak finkatzeko. CCOOk onartu egin du, ELAk eta LABek kritikatu, kalte ordainak hor daude… Zer diozu?
ELAren kritikari ez diot erantzungo. Estatu mailatik datorren guztia ezbaian jartzen dute, eta ez gatoz bat horrekin. Guk balorazio ona egiten dugu; batetik, oinarriak finkatu dituelako, oposizio bitartez lan publikoetara sartzeko bidea mantenduz; eta, era berean, bermatu egiten du urte asko behin-behinean daramaten langileak lehenestea postu horiek betetzeko garaian. Funtzionarioen ordezkapen tasa desagertu egin da. Erakundeek egoera horretan dauden postu guztiak atera behar dituzte lehiaketara 2024 amaitu baino lehen. Hori azaleratzen erraza da, lehiaketa gabe beteta dauden postu estrukturalak detektatzea da. Guk lan hori egina dugu, eta Jaurlaritzak ere bai. Kalte ordainak akuilu bat izan behar dute plaza horiek azaleratzeko.
Pentsioen erreformaren lehen zatia adostu duzue. Pentsiodunen elkarteek, baina, kritikatu egin dute akordioa.
Akordio ona da, garbia, ez dago murrizketak eragingo dituen baldintzarik. Ez da akordio osoa, bigarren fasea falta da, eta beste gai batzuk ukitu nahi ditugu: gutxieneko pentsioa, errelebo kontratua… Arazo bat dago, eta bi modutara konpondu daiteke: 2013ko bidetik, murrizketekin; edo akordio honek dioen bezala, aurrekontua handitzearen bidetik. Akordio honek 2013ko erreforma indargabetu du bi arlo erregresiboetan: KPIa legez bermatzen da, eta, bestetik, jasangarritasun faktorearen baldintzarik gabeko indargabetzea. Ez dezagun ahaztu horiek zirela pentsiodunen elkarteak sortu zirenean zituzten bi aldarrikapenak.
Jasangarritasun faktorea ordezkatuko duen sistema horrek mesfidantza handia sortu du. Zer da ekitate faktorea?
Zehazteke dago. Gobernuak zer esango duen? Ez dakigu. Ez dugu jaso proposamenik. CCOO ez da egongo etorkizuneko pentsioak murriztea dakarren inongo akordiotan. Ez dakit akordioa egongo den; baietz espero dut, baina ez dakit. Negoziazioari epea eman behar zaio, azarora arteko epea dugu.
Lan erreforma ere udazkenean eztabaidatuko da. Epea urte amaiera da, eta gobernuaren asmoen zirriborroa ezaguna da dagoeneko. Zer iruditu zaizu?
Ez da gure proposamena, urrunago iritsi nahi dugu. Lan erreforma indargabetu behar dela uste dugu, baina, horretarako, beste testu bat jarri behar da. Gure helburuak negoziazio kolektiboko erremintak berreskuratzea da: ultraaktibitatea, sektore hitzarmena enpresakoaren gainetik jartzea… Ezin dugu onartu akordio kolektibo bat enpresa eremuan okertzea, ordezkaritza sindikalik ere ez dagoen lantokietan. Horren eredu da Kelly-en, hoteletako garbitzaileen, egoera. Gero behin-behinekotasuna murrizteko neurriak daude: kontratu motak murriztu; kausalizatu kontratu horiek… Behin-behinekotasuna zigortu egin behar da, kotizazioak handituz adibidez.
Maiatzaren Lehenean Espainiako Gobernuari esan zenioten hitza bete behar zuela. Ari al da?
Pandemiaren zati gogorrena pasata, gobernuari esaten genion agenda sozialarekin konplitzea zegokiola. Pixka bat estutzea erabaki genuen. Gure ustez, pentsioen akordioa bide horretan doa. Lan erreforma negoziatzen ari gara, eta gauzak ez doaz gaizki, baina lana dago egiteko. Horrek guztiak urte bukaerarako argituta egon behar du, akordioarekin edo gabe, hori argi utzi behar dugu. Ez dugu patronalaren betoa onartuko. Haiek kontuan izan behar dute aurreko gobernuek hitzartu gabeko erreminta batzuk eman zizkietela.
Erreformarik gabe ez dago Europako funtsik, eta haien onuradun handiak enpresak dira.
Patronala, baina, negoziazioa baldintzatzen saiatuko da. Behin-behineko kontratuen arrazoia arautzeak ez dio graziarik egingo. Guk gobernuari esan diogu: hau ezin da gehiago atzeratu, adostasunik edo gabe, lan erreforma indargabetu behar da. Gero gutxieneko soldataren auzia dago. Batez besteko soldataren %60 izan behar du: 1.040-1.060 euro artean dago. Aurten, 2022an eta 2023an igo behar da.
Udazkenean greba orokorra deitzearen zurrumurrua ez da baretu. LABek maiatzean aipatu zuen aukera hori.
Guretzat greba orokorra baliabide garrantzitsua da, eta ondo erabili behar da. Ezin dugu jo sasigreba orokorretara, prentsan tituluak eman arren, eta jende asko mobilizatuta ere, lantokietan eragin murritza duena. 24 greba antolatu ditzakegu Euskadin, baina, mahai batean ez bagara esertzen, ez du zentzurik. Guk negoziazioari aukera bat eman nahi diogu, espazioak badaude horretarako, Euskadin ere bai. Gero badago mugimendurik nire erakundeak ez du baztertzen mobilizazioa.
Udazkenean greba egitea eskaini al dizuete?
Ez.
Erantzuna entzunda baietz zirudien.
Ez. Euskadiko beste sindikatu batzuengatik diozu?
Bai.
Bada ez. Eta ez dut uste deialdia elkarrekin egiteko deituko gaituztenik. ELAk eta LABek azken urteetan ez dute egin. Euskadin sakoneko arazo sindikal bat dugu. Lau sindikatu handiak ez gara esertzen interes komuneko gauzen inguruan hitz egitera. Iragan asteazkenean bi pankarta zeuden Durangoko lan istripuaren salaketan. Istripua salatu dugu, arrazoien analisian bat gatoz, ezbeharrak konpontzeko moduetan bat gatoz… Zergatik goaz bi pankartekin?
Zergatik?
Bada bi sindikatu daudelako eredu horrekin hautsi nahi ez dutenak. Gai hau jorratzeko eskaintza egina diegu, lau aldiz uste dut, istripu baten aurrean elkarrekin erantzuteko. Bat eginda indar irudi handiagoa ematen dugu, eta gero bakoitzak bere berezitasunak izango ditu. Azken urteetan lortu ditugun gauzak batasun espazioetan lortu ditugu.
Bizkaiko metaleko borroka salbuespena izan al zen?
CCOOk batasun sindikal espazio guztiak landuko ditu. Langileentzat ona dela uste dugulako. Helburua lan hitzarmenak dira, istripuak amaitzea… Gero aldarrikatu daiteke lan harremanen euskal markoa, estatuarekin harremanik ez duena, eredu federal batean oinarrituko eredua… Asmo horiek sindikatu bakoitzaren irizpideen araberakoak dira. Baina langileen eskaera zehatzak hor daude, nik aldatu nahi dudana, eta baita LABek eta ELAk ere, baina ziur asko ez gure modu berean. Testuinguru horretan, ba al dugu espaziorik aldarrikapen komunak egiteko? Ni baiezkoan nago. Horretarako borondatea behar da, eta azken urteetan aurkakoa sumatu dugu, prozesu batzuk espresuki sortu direla sindikatu batzuk kanpoan uzteko.
Kritiko mintzo zara. Harremana ez dago bere onenean.
Oinarrian ez dago harremanik, konfederazio mailan behintzat ez. LABekin komunikazio hobea dugu, ELArekin ia ez da existitzen, edo zuzenean ez da existitzen. Badakigu ELAk ez duela gizarte mugimendu batzuen mobilizazioetan parte hartu CCOO ere mobilizazio horretan zegoelako. Ez naiz ezer asmatzen ari. Euskadin negoziazio kolektibo sektorialaren blokeoa bizi genuen lan erreformen aurretik. Hemen sektore mailako hitzarmen batzuk egon dira, Bizkaiko metalekoa adibidez, ELAk sinatu ez zuena. Sindikatu batzuen eredua enpresa mailako akordiora joatea da eta sektore mailakoa alboratzea.
Enpresa mailan, aldiz, badirudi harremana hobea dela: PCBn, Tubacexen…
PCBn guk dugu ordezkaritza handiena. Ados nago diozunarekin. Batasunak indartsuago egiten gaitu. Hor zailagoa da esatea «ez naiz zurekin eseriko». Ez dira espazio errazak, dena den.
PCBn eta Aernnovan sindikatu moduan ez zenuten kaleratzeen akordioa sinatu; ITP Zamudion eta Alestisen, berriz, bai.
Ez da kaleratzeen akordioa, lan erregulazioena baizik. PCBn ez zegoen krisi egoerarik, krisia behin-behinekoa da. Beste lanabes batzuk erabil zitezkeen, eta enpresak ez du izan negoziatzeko asmorik. ITP Zamudio, aldiz, talde handi batean sartuta dago, Espainian beste planta batzuk dituena. Erregulazioak guztiei eragiten zien, eta negoziazioa bateratua zen. ELA ere eseri zen, baina zer gertatu da? ELAk espazio horiek ukatu egiten ditu, eta enpresari eskatu dio Zamudioko plantan negoziatzea bakarrik, eta beste espazioak ez zaizkio axola. Enpresak ezetz esan du. Zein da kontua? ELAk gehiengoa duela Zamudion, baina ez planta guztiak kontuan hartuz gero. Guk akordio bat negoziatu dugu, gure ustez mesedegarria dena. Ez da kaleratzerik egon, aldi baterako kontratuen ez berritzeak baizik, eta gero beste neurri batzuk daude, lan poltsa esaterako.
Ertzaintza langileekin izaten ari den jarrera salatu duzue.?
Nik Josu Erkoreka Segurtasun sailburuari deitu nion. Oso arriskutsua da egiten ari direna, lan gatazkak ordena publikoko gatazka bihurtu nahi dituzte, eta hori salatuko dugu. Lan sindikala kriminalizatzen saiatzen ari dira, eta Ertzaintzaren agresibitate maila izugarria izaten ari da lan gatazketan. Erantzuleak egon behar dira. Batetik, gauza hauek egiten dituzten pertsonak, eta bestetik,, erantzule politikoak.
Nola dago Euskadiko CCOO egun? 2019an hirugarren sindikatua zineten afiliatu eta ordezkari kopuruan, %18arekin.
Nik ondo ikusten dut. Afiliazioa handitu dugu azken lau urteetan. Sindikatua egoera hobean kokatzeko aldaketa batzuk egin behar ditugu, ordezkaritza sindikalean ere gora egiteko. Zertan oinarritzen da aldaketa? Gure jendea langileengandik gertu kokatzea. Ezin gara egon jendea etortzeko zain; lantoki gehiagotara iritsi behar dugu. Ordezkaritza genuen ia toki guztietan hazi egin gara, eta orain ordezkaririk ez dugun tokietara iritsi behar dugu. Delegatuei lagundu behar diegu, haien atzean egon. Azken hiru hilabetekoan LABekiko genuen aldea murriztu dugu.
Irungo udaltzainen ebazpenak berriro ekarri ditu mahai gainera euskara eskakizunak. Zer iritzi duzu haren inguruan?
Hausnarketa egin eta lan bat argitaratu dugu: Klase arrakalarik gabeko herri aleanitz baten alde. Sumatu dugu euskara klase arrakala bat eratzen ari dela ia arlo guztietan. Eta uste dugu hizkuntzak bateratzailea izan behar duela, eta euskararen erabilera sustatu behar dela, baina oso kritikoak gara hizkuntz eskakizunei buruzko dekretuarekin eta haren erabilerarekin, arrakala hori haustea eragozten ari delako. Hizkuntz eskakizunak tokian tokiko errealitate soziolinguistikoaren araberakoak izan behar dira; eta gainera, iruditzen zaigu beste eskakizun mekanismo batzuekin ere lan egin behar dela administrazioan, ez hain akademikoak, baizik eta komunikazio gaitasuna dutenentzat, baina agian ezin dutenak azterketa gainditu. Arazo hau desagertu egingo delako belaunaldi pare batean, gazteak maila onarekin aterako dira eskolatik, baina beste adin batzuetan arazoak izaten ari dira orain. Ildo horretan, gure ustez, Irungo epaia ez dago eskakizunen kontra, baina esaten du eskakizunak ez direla egoki ezarri; izan ere, udalak eskakizuna ezarri die araudiak uzten zion postu kopuru handienari, kontuan hartu gabe ez dela beharrezkoa postu guztietan eskakizuna jartzea, eta horrek eragin du jende jakin bat enplegu publikotik kanpo geratzea.
Moldaketak
Karbonoa isurtzegatik ordaindu beharko dute errepide garraioak eta etxebizitzek. Emisio Eskubideen Salerosketarako Eskema (EU ETS) Batasunaren tresna nagusia izan da azken urteetan. 10.000 bat lantegiri emisioak mugatu dizkio, kasu batzuetan doan jaso eta gero saleros daitezkeen emisio eskubideen bidez, eta muga, hots, karbono isuriak urtetik urtera txikituz.
Orain arte, argindar sektorea, industriako lantegi handiak, altzairutegiak, zementugileak eta Europako barneko hegaldiak sartu dira eskeman (EBko berotegi emisioen %40), baina orain sektore gehiago sartu nahi ditu Batzordeak: itsas garraioa zuzenean sartuko litzateke, eta propio sortuko den eskema berezi batean, errepide garraioa eta etxebizitzen berokuntza. Bi sektore horiek, beraz, ordaindu egin beharko dute isuriengatik, eta murriztuz joango zaie isuri ahalko duten kopurua.
Deskarbonizazio helburu berriekin, zenbat emisio eskubide, eta haiek nola banatu edo saldu eztabaida egongo da. Baita eskematik ateratzen den dirua zertarako erabiliko den ere.
Nekazaritzaren isuriak konpentsatu egin behar. Landa erabileraren eta basogintzaren arauak. Araudi horrek herrialdeak behartzen ditu nekazaritzak eta basogintzak berak konpentsatzera sektoreak sortzen dituen karbono isuri guztiak. Aurten bihurtuko da lege, baina dagoeneko berritu behar da helburu berrietarako egokitzeko. Filtrazioen arabera, Batzordeak konpentsatu beharreko karbono kopurua handitu nahi du 225 milioi tonatik 310 milioi tonara.
Herrialdeentzako murrizketa helburu berriak. Eskubideen eskemak karbono isurien %40 hartzen baditu, isurien gainerako %60 xedea murriztea ahalegin partekatuaren araudiarena izan da. Herrialde bakoitzari isurien murrizketa helburuak ezartzen dizkio, BPGaren arabera. Orain ikusi beharko da hori nola uztartu errepide garraioarentzat eta eraikuntzarentzat sortuko duen isurien eskubide eskema bereziarekin.
Energia berriztagarriek toki handiagoa mix-ean. Deskarbonizazioa soilik energia berriztagarriekin lortuko da, eta haiek egungoa baino askoz ere zati handiagoa hartu beharko dute energia mix-ean. Gaur egun, EBko energia mixaren %20 inguru hartzen dute berriztagarriek, eta helburua izan da 2030erako %32 izatea. Baina gehiago beharko da %55eko murrizketa helbururako. %38-%40 inguru, Batzordearen ustez. Gai honetan, isuri txikiko erregaiek (gas naturalak) zein toki izango duten, ziur, eztabaida piztuko da.
Efizientzia helburuak, bete beharrekoak. Energiaren%32,5 aurrezteko helburua derrigorrezko bihurtu nahi du Batzordeak. Horretan, eztabaida da helburu horrek Batasun mailakoa izan behar duen, edo herrialde bakoitza derrigortu behar duen.
Hiru milioi kargaleku hamar urtean. Ibilgailu elektrikoentzako kargalekuen eta prezioen inguruko araudia berrikusi nahi du Batzordeak, kontsumitzaileei erraztasunak eta gardentasuna emateko, eta kargaleku kopurua 2030ean hiru milioira eramateko.
Autoetan errekuntza motorrik ez, 2035etik aurrera. 2020. urteaz geroztik, merkaturatzen dituzten autoentzako karbono aurrekontu bat ezartzen zaie automobilgileei.
Orain arteko araudiak dio EBn saltzen diren ibilgailu arinen emisioen batezbestekoak %37 txikiagoak izan behar dutela 2030ean, 2021eko mugarekiko (95g CO2 kilometroko). Batzordeak orain helburu hori %65era handitu nahi duela diote filtratutako zirriborroek, eta 2035etik aurrera auto berriek errekuntza motorrik ez izatea, hots, ez isurtzea karbonorik. Automobilek egiten dituzte Batasuneko CO2 isurien %12.
Erregaien gaineko zergen eguneratzea. Energiaren gaineko zerga tasak ezartzen dituen arauan aldaketa asko ikusten ditu beharrezko Batzordeak. 2003. urteaz geroztik ez dira berritu gutxieneko tasak; horrez gain, tasak txikiagoak dira erregai fosilentzako argindarrarentzako, noiz eta helburua denean ekonomia ahalik eta gehien elektrifikatzea. Erregai fosilen artean bertan, aldeak deigarriak dira: hegazkinen kerosenoa ez da zergapetzen, eta dieselak gutxiago ordaintzen du gasolinak baino.
Neurri eta lege berriak
Karbonoarentzako muga zerga. Batasuneko industriari eta negozioei isuriak murrizteko eskatzeak ez du zertan ekarri CO2 gutxiago isurtzea; arriskua hor dago eta argia da, isurketa horiek murrizketarik gabeko eta ekoizpen kostu txikiko herrialdeetara joatea, lantegiekin eta lanpostuekin batera. Baita Europako konpainien lehiakortasunari kalte egiteko arriskua ere. Hori eragozteko sortu nahi du karbono muga-zerga Europako Batzordeak. Filtrazioen arabera, lehen pauso bat izango da, oso mugatua, zementu, ongarri, altzairu argindar eta aluminio inportazioei ezarriko zaiena. Mekanismoa eta emisioen eskemako doako eskubideak nola bateratu eztabaidagai dago hor, baita garapen bidean dauden herrialdeetako inportazioak zergapetu behar ote diren ere. Karbonoaren muga zergak, gainera, bateragarritasuna bilatu behar du Munduko Merkataritza Erakundearen arauekin.
Zaurgarrienei laguntzeko funtsa. Klima ekintzarako gizarte tresna. Herritarren artean oso eragin desberdina izango du errepide garraioko eta eraikuntzetako emisioak mugatu eta murrizteko eskubideen eskema berriak. Mundu guztiak ez du aukera ekonomiko bera auto elektriko garesti bat erosteko edota etxebizitza isolatzeko. Inpaktu sozialari aurre egiteko, Frans Timmermans komisarioak funts bat osatu nahi du, eskematik lortutako diru sarreren zati batekin (erdia edo), herritar zaurgarrienak trantsizioaren kostuekin laguntzeko, klima ekintzarako gizarte tresna deitu dio.
Basoentzako estrategia berria. Basoak babesteko neurri berriak nahi ditu Batzordeak, eta, dirudienez, lehenetsi nahi ditu baso primarioak eta hazkunde zaharrekoak. Basogintza handia duten herrialdeak kontra daude.
Erregai jasangarriak. Batzordeak nahi du hegazkinek erregai fosilak nahasten hastea erregai berdeekin (bioerregaiak eta elektroerregaiak). Portzentajeak ezarriko ditu, kontuak izanik halako erregaien ekoizpena oraindik txikia dela. Hidrogeno berdearekin sortutako erregai sintetikoentzako sarbidea ere proposatuko du.
Europako itsaso eremuen berdatzea. Itsas garraioan ere erregai jasangarriagoen erabilera sustatu nahi du Batzordeak. Ziurrenez, gas natural likidotuaren erabilera babestuko du, baita bioerregaiak ere, beste erregai jasangarriagoak oraindik ez direlako ekoizten neurri berean.
2050. urtean karbono neutraltasuna lortzeko helburua jarri dio bere buruari Europako Batasunak. Zero emisiorantz, hori bai, zedarri batzuk betetzen joan beharko da. Eta hortik hamar urteren buruan, 2030. urtean, 1990. urtean baino %55 CO2 gutxiago atmosferaratzeko helburua. Iaz aldatu zen mugarria, %40ko murrizketa helburutik.
Karbono isurketak maila horretan murrizteko politika murriztaileagoak derrigorrezko izango dira, isuriak debekatzen ez bada, haiek ekonomikoki zamatzen. Europako Batzordeak, hain zuzen, asteazken honetan aurkeztuko du neurri sorta handi bat, hainbat zuzentarau zorrozteko eta lege berriak egiteko proposamenekin.
Zergatik da inportantea neurri sorta hau?
%55eko murrizketa xedeak zenbaki argia ematen die herrialdeei eta herritarrei. Eta hori inportantea da, helburuak lortze aldera. Baita Timmermansek aipatutako sakrifizioei begira ere. Europarrak jada hasiak dira haiek igartzen, adibidez, karbono eskubideek garestitutako argindarrean.
Bestalde, beroketa globala mugatu nahi bada, mundu guztiak, eta ez da esamolde bat, egin beharko du ahalegina. Helburu horretan Europako politikak test modukoa dira; lehen urrats bat ikusteko klima larrialdia bezala, arazo globalentzat munduak izan dezakeen erantzun bateratu bat.
Zein dira neurri garrantzitsuenak?
Batzordeak aurkeztu nahi dituen neurri guztiek izango dute eragin zuzena herritarren bizimoduan. Hala ere, emisioen eskema berezi batez errepide garraioak eta eraikuntzen berokuntzak egindako CO2 isuriei prezioa jartzea neurri esanguratsua da; finean, kutsatzeagatik ordaindu egin beharko dutelako autoek eta etxebizitzek.
Karbono muga zergen mekanismoa ere inportantea da Batasunak deskarbonizaziorako egiten duen apustua babesteko. Nahiz eta oraingoz oso sektore gutxi hartu, muga zergarekin inguruan ikusiko da, adibidez, AEBn eta Txinaren borondatea ekinaldi bateratuetarako.
Zer diote gobernuz kanpoko erakundeek?
Filtrazioen bidez ezagututakoetatik, neurrietako asko kamutsak direla uste dute, oro har, klimaren inguruan jarduten diren GKEek. Izan ere, haien kalkuluen arabera, beroketa globala 1,5 gradura mugatzeko, karbono isurien murrizketak %65ekoa izan beharko luke 2030ean.
Zer dio industriak?
Erregai fosiletan oinarritzen diren industriak eta herrialdeak kritikoak dira, baina gero eta gutxiago, hitzez behintzat. Automobil egileak, adibidez, buru-belarri jarri dira auto elektrikoekin. Dena den, lobby-gintzan jarraituko dute muga txikiagoak eta denbora gehiago eskatuz.
Eta hemendik aurrera?
Asteazkeneko aurkezpenaren ostean, negoziazioak hasiko dira, neurri horiek guztiak Europako Parlamentuak eta Batasuneko herrialdeek onartu behar dituztelako. Halako legeek, batez beste, bi urte behar izaten dituzte Batasunean. Eta pentsa daiteke negoziazio gogorrak izango direla, adibidez, ikatzarekin eta gasarekin mendekotasun handia duten Europa ekialdeko herrialdeekin.
Timmermansek oso gogorra izango dela erantzun zien urrian kostuak aipatu zizkiotenei: «Hartu segundo bat gauzak ez egitearen kostua imajinatzeko», esan zien. «Joan Italiako Piamonteko Limonera, non ekaitz beldurgarriek jendea hil eta herria hankaz gora utzi duten. Nola joango zara haiei esatera, ‘[hau ez gertatzeko] kostua handiegia da. Zenbat kostatuko da Valentzian hilero tanta hotz bat izatea?».