BAIC eratu dute 17 erakundek, EAEn adimen artifizialaren garapena bultzatzeko gunea. BAICek EAEn IAren garapena sustatu nahi du, IAren euskal ekosistema artikulatu eta IAren sektoreko enpresa berrien sorrera sustatu, tokiko trakzio-enpresak inplikatuta.

Eusko Jaurlaritzaren urteko txosten ekonomikoaren arabera, 2020ko koronabirusaren krisiak balantze “zeharo negatiboa” utzi du. Atzeraldiak aurrekaririk ez badu ere, 2021 eta 2022 artean susperraldi handia aurreikusten dute.

Petronorren urriaren 1ean itzuliko dira behargin guztiak lanera. Muskizko (Bizkaia) findegiaren jardueraren %40 geldirik egon da azkenengo hamalau hilabeteetan, enpresak argudiatu duenez, pandemia dela-eta eskari nahikorik ez delako egon. Hori dela eta, aurtengo maiatzean 364 langilerentzako erregulazioa aurkeztu zuen, lantalde osoaren heren batentzako. Hasierako asmoa zen neurria indarrean mantentzea aurtengo abenduaren 31ra arte, baina enpresak hiru hilabetez aurreratu du itzulera, azken hilabeteetan eskaria nabarmen handitu delako.

Erregulazioak hamasei langileri eragiten die lanaldi osoan, eta gainerako 348ek lanaldi murriztuak dituzte. Behargin horiek pixkanaka sartuko dira datozen asteetan, «ekoizpen beharren arabera».

Enpresak langile batzordearekin adostu gabe erabaki zuen enplegua aldi baterako murriztea. Maiatzetik mobilizazio ugari egin dituzte langileek, lanuzteak barne. Udan protestekin jarraitzeko asmoa agertu zuten. Salatu dute enpresak emandako arrazoiak ez direla benetakoak eta erregulazioa ezarri zenetik lanean jarraitu dutenek lan karga handiak izan dituztela. Horrekin batera, salatu dute enpresak ez dituela lan hitzarmenean jasotako hainbat konpromiso bete, langileen formakuntzari dagozkionak, bereziki.

Auzitegi Gorenak Espainiako Volkswagen erantzuletzat jo du “dieselgate” kasuagatik. Gorenaren arabera, Alemaniako taldeak erosle bat konpentsatu behar du manipulazioagatik, 500 euro eta interesak ordainduta.

2022ko gastu-muga orain arteko handiena izango da: 196.142 milioi euro eta % 5eko defizita

ELAk DSBEaren lege-aurreproiektua gaitzetsi du, aurreikusitako zenbatekoak 2008ko legearen arabera aplikatu beharko liratekeenak baino “askoz txikiagoak” direla dio, eta erreforma berriak 2012an prestazioetan egindako murrizketei eusten diela salatu du.

BILBO. Zaharberritze eskaerek COVID-10 aurreko mailara itzuliarazi dute Hego Euskal Herriko eraikuntza sektorea. Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialak atzo jakinarazitako azterketak dioenez, 2021eko apiriletik ekainera 8,6 milioi metro koadroren azaleran ari ziren eraikuntza lanak egiten. 2019ko hiruhileko horretan baino %1,66 gehiago dira.

Etxebizitzetan eta beste eraikinetan zaharberritzeak egiteko baimenak hazi egin dira urtea hasi denetik: 2019ko datuekin alderatuta, %0,2 handitu dira aurtengo lehen hiruhilekoan, eta %23,9 bigarrenean. Arkitektoen Elkargoak uste du kopuru horiek handitu egin daitezkeela, Next Generation planak dirua gordetzen duelako eraikinetan lanak egiteko haien eraginkortasun energetikoa handitzeko.

Goibelagoa da panorama etxe eta eraikin berrien eraikuntzan aritzen direnentzat. 2019arekin alderatuta, baimenak %17,6 txikitu ziren 2021eko lehen hiruhilekoan, eta %3,1 bigarrenean. Etxe berrien kasuan, erorikoa %2,5ekoa da.

Azken fasean sartu da Tubacexeko lan gatazka; dena den, langileen ordezkariak zuhur mintzo dira eta ez dute eperik ezarri nahi. «Negoziazio serio bat» eta «bermeak» nahi dituzte, adostutakoak benetan ezarriko direla ziurtatzeko. Bi epairen eta 166 greba egunen ostean, jarrerak hurbiltzen hasteko «lehen urratsak» ematen hasiak direla diote. Atzo 10:30ean hasi eta gauera arte aritu ziren negoziatzen. Azkenean, ez ziren akordio batera iritsi, eta ia hamabi ordu geroago, sartu bezala irten ziren: langile batzordeak grebari eutsiko dio, enpresak ez duelako EAEko Auzitegi Nagusiaren epaien aurka jarritako helegitea kendu nahi.

Sindikatuek «ideia-sorta batekin» azaldu ziren bilerara, enpresak egin asmo dituen 129 «nahitaezko kaleratzeak» saihesteko. Helburua da «neurri traumatikorik» ez hartzea: hala nola, aurretiazko erretiroak edo «borondatezko beste formula» batzuk proposatu dituzte. «Azken helburua da kaleratzerik ez egotea». Horrekin batera, zuzendaritzari eskatu diote enpresen azpikontratazioari uko egiteko. «Batzordearen lehentasuna greba berehala bertan behera uztea da; aipatutako helburuak beteko balira, hala egingo genuke», adierazi zuten sindikatuek ohar batean.

Zuzendaritzak, berriz, esan zuen borondatezko bajak eta aurretiko erretiroak adosteko prozesu bat irekitzeko asmoa duela, lan erregulazioren ondorioak murrizteko. Baina Espainiako Auzitegi Gorenean jarritako helegiteari eutsiko diola azpimarratu zuen. Sindikatuentzat ezinbesteko baldintza da hori kentzea.

Uztail hasieran, EAEko Auzitegi Nagusiak indargabetu egin zituen Amurrioko eta Laudioko plantetako kaleratzeak, baina zuzendaritzak erabaki zuen soldatak ordaindu bai, baina langileak ez zirela lanpostuetara itzuliko. Legez auzibidea amaitu arte behintzat egin zezakeen hori, baina, aurreko astean, batzordeak grebari eutsiko ziola erabaki ostean, enpresak beharginak modu mailakatuan lanean astea onartu zuen. Haietako batzuek atzo zuten lehen lan eguna, baina haien itzulera bermatu nahi dute sindikatuek. Gogoratu dutenez, irailetik aurrera enpresak ezarri nahi duen enplegua aldi baterako erregulatzeko espedientea negoziatu behar dute oraindik.

Seguru mintzo da Juanan Goñi Guukeko kontseilari ordezkaria (Getxo, Bizkaia, 1970), atzean talde indartsu baten babesa duelako, akaso. Dena den, sektorea oso lehiakorra dela eta «paradigma aldaketa baten atarian» dagoela azpimarratu du. «Zeinek daki hemendik gutxira non egongo garen gu». Berak argi du, halere: «Geratzeko etorri gara».

Urtebetean 17.000 bezero lortu dituzue, Hego Euskal Herriko merkatuaren %1,5 inguru. Asko ala gutxi da?

Pandemian hasi ginen, eta Europa osoko merkaturik lehiakorrenean: hogeitik gora operadore daude hemen. Beste edozein merkatutan operadore berri batek urtebetean lortzen duenaren oso gainetik gaude. Baina, zenbakietatik haratago, gauzak egiteko beste modu bat dagoela erakutsi nahi dugu: negozio eredu gardena eta zintzoa da gurea: zerbitzu on bat eskaini nahi dugu; ez gara prezioen lehian sartzen, ez dugu telefono bidezko kanpaina astunik egingo. Sektore honetan aritzeko beste modu bat dagoela sinesten dugu, eta bideragarria dela erakusten ari gara.

Guuk Masmovil da, ezta?

Guuk Masmovilen beste marka guztien aurka lehiatzen den proiektu independente bat da. Masmovil akziodun nagusia da, eta berak agintzen du kontseiluan, baina gainerako %40 bertakoen esku dago : Dominion, Elkargi eta Nafarroako Rural Kutxa.

Bertakook bertakoentzat sortutako egitasmoa dela diozue. Ezin da esan Masmovil Euskal Herriko enpresa bat denik gaur egun, ezta Dominion ere.

Ez dut eztabaida antzuetan sartu nahi. Dominion oso ongi ezagutzen dut. Masmovili buruz, jakin beharko genuke baloratzen Andoaingo harategi batean sortu zen operadore txiki bat noraino iritsi den: telekomunikazioen alorreko erraldoietako bat da egun. Herri honetan asko kostatzen zaigu halakoez poztea.

Masmovilek kontseiluan agintzen badu, Guuken estrategia ere berak markatuko du, ezta?

Masmovili eskatu diogu guk nahi dugun proiektua egiten uzteko, jakin badakigulako hemengo jendearekin gai garela aurrera egiteko. Guuken bertakook agintzen dugu, gure langile guztiak hemengoak dira, zuzendaritzako kideak eta call center-etakoak, denak; langileak hemen bizi dira, eta hemengo hizkuntzak erabiltzeko gai izan behar dute. Sortzen dugun enplegu guztia hemen sortzen dugu.

Taldean Euskaltelek du bezero gehien: %83 inguru harenak dira. Masmovilek Euskaltelen markari eutsiko dio. Guukek zer leku izango du taldean?

Taldeko besteekin elkarbizitzan eta lehian ariko gara, orain arte bezala. Gauza bat azpimarratu nahi dut: Masmovil gure kideetako bat da; Euskaltel, berriz, %100ean da Masmovil. Guri ez digu horrenbeste eragiten Masmovilen merkataritza estrategiak. Guri taldean egoteak mesede egiten digu haren sarea erabiltzen dugulako. Gauza bera Elkargiko enpresekin eta Rural Kutxako bulegoekin.

Baina pentsatzekoa da zuen lehiakide zuzena Euskaltel dela.

Ez du zertan. Eta, egia esan, gure negozio ereduak oso ezberdinak dira. Euskaltel, egun, Masmovilen beste marka bat da, besteen antzekoa, haren estrategiaren menpekoa; haren zerbitzuek gutxi dute euskal-etik.

Elkargi eta Nafarroako Rural Kutxa zuenean sartu izanarekin ere bilatzen duzue errotze hori?

Finantzen alorreko halako bi erakundek parte hartzeak asko pozten gaitu, halako operazioak egin aurretik oso sakon aztertzen dituztelako negoziorako aukerak. Guuken bideragarritasuna erakusten du horrek. Elkargik enpresa pribatu batean egiten duen lehen inbertsioa da, gainera. Horrekin, autonomoen eta enpresa ertain eta txikien esparrua landu nahi dugu. Rural Kutxarekin, bi kontu: Nafarroa ere gure eremua da, eta, bestetik, finantza entitateei erakutsi nahi diegu beren ohiko jardunetik haratago beste batzuetan aritu daitezkeela: telekomunikazioetan, adibidez.

Bankuak telekomunikazio zerbitzuak saltzen, eta telefono operadoreak, berriz, kredituak, etxeko energiak… Zer gertatzen ari da?

Badakit jendea harrituta dagoela. Baina hemen garrantzitsuena sinesgarritasuna da. Zerbitzu on bat ematen baduzu, bezeroak ondo artatzen badituzu arazo bat dutenean, eta, gainera, zintzoa eta gardena bazara, beste produktu batzuk saltzeko preskriptorea bihurtzen zara. Merkatua oihan bat da, eta jendeak erraztasunak nahi ditu; ahalik eta zerbitzu gehienak faktura batean biltzen badituzu, hobe. Horretara goaz.

Zuek ere bai?

Momentuz, nahikoa lan daukagu egiten duguna ondo egiten, baina euskal gizartean lortzen dugun balorazioaren araberakoak izango dira gure aukerak. Gauza bat argi daukagu: hemengo jendearekin ezin badugu egin, ez dugu egingo. Baina ez hemengoak direlako, egin behar duguna egiteko onak direla uste dugulako baizik.

Babesletzari garrantzi berezia ematen diozue, baina egungo eredua «agortuta» dagoela diozue. Zer proposatzen duzue?

Elastiko edo kartel batean marka jartzeagatik dirua emateak ez du proiektu horien bideragarritasuna ziurtatzen. Babesletzatik lankidetzara pasatu nahi dugu. Guk gure ezagutza eta gure baliabideak eskaintzen dizkiegu, adibidez, plataforma digitalak sortuz taldeen zuzenekoak-eta emateko. Horren bitartez bazkideak lor ditzakete, sare bat ehundu inguruetako eragileekin… Balioa. Horren trukean zer eskatzen diegu? Gure lanaren berri ematea ingurukoei.