Gasolinak eta gasolioak marka berriak hautsi dituzte, eta bi euroen gainetik finkatu dira. Gasolina litroaren prezioak % 1,13 egin du gora azken zazpi egunetan. Dieselaren kasuan, litroaren salneurriak % 3,64 gora egin du azken astean.

SEPI, SAPA eta Amberrek Indraren kontrola hartu dute, 4 independente kargugabetu eta Aperribay kontseilari izendatuta. Jokin Aperribay gipuzkoarrak, Realeko presidenteak, bozen % 53,1 jaso ditu kontseilari izateko, nahiz eta kontrako txosten bat izan.

Pandemia osteko suspertze ekonomikoaren olatua hartu zuten iaz Mondragoneko kooperatibek, eta olatu horretan jarraitzen du aurten, «testuinguru zailean» bada ere. Fakturazioan eta enpleguan pandemiaren aurreko kopuruetara hurbildu ziren 2021ean, eta, salmentetan behintzat, 2019ko kopuruak aise gainditzeko bidean doaz.

Izan ere, ekitaldiko lehen bost hilabeteetan fakturazioa %10 handitu du taldeak, batez ere industria adarraren bultzadari esker. «Martxa onean ari dira, ziurgabetasun geopolitikoa, lehengaien kostuaren igoera eta inflazioaren gorakada gorabehera», Iñigo Uzin Mondragoneko presidenteak agiri baten bidez azaldu duenez.

Aurtengo emaitza positibo horiek batu egiten zaizkie iaz erdietsitakoei. Orotara, kooperatibek 11.404 milioi euroren salmentak egin zituzten 2021. urteko ekitaldian, 2020. urteko 10.865 milioi euroak baino %5 gehiago, eta 2019ko 11.608 milioi euroetatik oso gertu.

Sektoreka, fakturazioan industriaren ekarpena esanguratsua izan zen. Industria kooperatibek 6.017 milioi euroren salmentak izan zituzten (+%14,2) eta ia-ia pandemia aurreko mailara bueltatuz. Salmenta horietatik %72 Euskal Herritik eta Espainiatik kanpo egin zituen Mondragonek. Gaur egun, taldeak 132 filial ditu nazioartean.

Banaketan (Eroski eta Erkop barne) salmentak 5.387 milioi eurora iritsi ziren (-%3,7), besteak beste, Eroskiren desinbertsioen ondorioz. Jaitsiera gorabehera, azpimarratzekoa da Eroski taldeak azken hamar urteetako emaitzarik onena lortu duela 2021ean, 105 milioi irabazita, «nahiz eta elektrizitateak, negozioak lehiarako duen aldagai estrategikoak, kostu handia eduki».

Inbertsioak ere handitu zituen iaz Mondragonek. 2020ko urte gogorrean baino %16,5 gehiago, —390 milioi euro— inbertituz. Urrunago ditu 2019ko 507 milioi euroak.

Mondragonek 80.821 pertsonako langile taldearekin itxi zuen iazko ekitaldia, eta horrek esan nahi du, oro har, kooperatibek aurreko urteko enplegu mailari eustea lortu zutela, eta ez dituela urrun 2019ko 81.507 langileak. Industria alorreko kooperatibek 37.521 behargineko taldea izan zuten lanean, eta horietatik 20.000tik gora daude Euskal Herrian. Banaketak, berriz, 39.588 laguneko langile taldearekin itxi zuen ekitaldia.

Finantza arloko erakundeei dagokienez, Mondragonek azaldu du Laboral Kutxak «ohiko banku negozioen astenia egoera orokorra gainditu duela 2021ean, 108,8 milioi euroko irabazi bateratuarekin».

Hemezortzi hilabetetik gora egin dituzte lan hitzarmen berria negoziatzen Gasteizko Mercedes Benz lantegiko zuzendaritzak eta langile batzordeak. Apirilaz geroztik, ordea, enpresak ibilgailu elektriko berriaren ekoizpenarekin lotu ditu negoziazioak. Are, ekainaren hasieran, Alemaniako multinazionalak iragarri zuen furgoneta elektriko berria Arabako plantan ekoiztea aztertzen zebilela, eta horretarako 1.200 milioi euroko inbertsioa egingo zuela. Tenkatu egin da enpresaren eta sindikatuen arteko harremana harrezkero, eta ozpindu sindikatu ezberdinen artekoa. Hirutan baitago bananduta langile batzordea: ELA, LAB eta ESK, alde batetik; UGT eta CCOO, beste batetik, eta Ekintza eta PIM bestetik. Eta mataza horren erdian sartu dira instituzioak orain.

ENPRESAREN PROPOSAMENA

Ekainean iragarritako negozio planaren testuinguruan kokatu du lan hitzarmenaren negoziazioa zuzendaritzak, uste duelako hitzarmena izenpetzeak baldintza dezakeela Alemaniatik dirua heltzea. Hala ere, inbertsioaren iragarpenak ez du enpresaren proposamena aldatu.

Zuzendaritzak ibilgailu eskarien arabera egokitu nahi du ekoizpena, eta horrekin batera lan baldintzak. Besteak beste, proposatu du langileen lan egutegian malgutasun handiagoa izatea. Zehazki, sei gaueko txanda ezartzea nahi du: hau da, igandetik ostegunera jardutea, baina tarteka ostiral gauean ere lan egiteko aukerarekin, ekoizpena handitu beharko balitz.

Soldatei dagokienez, bestalde, %1,5eko igoera proposatu zien azkenekoz, aurten hasi eta 2026ra bitarte, hau da, lan hitzarmenak indarrean dirauen artean. Halere, soldata eskala bikoitza nahi du: bata langile berrientzat eta bestea langile finkoentzat. Ekoizpen helburuak betetzeagatik jasotako saria handitzea ere planteatu du, eta aparteko beste bi sari sortzea, 200.000 unitate egitera iritsiko balira. Igoera horiek, hala ere, hitzarmenera mugatuko lirateke, eta ez lirateke egonkortuko.

ELA, LAB ETA ESK

ELA, LAB eta ESK sindikatuek osatzen dute talde nagusietako bat; batzordearen %45 ordezkatzen dute, eta ez dute bat egiten zuzendaritzaren proposamenarekin. Zeharkatu ezin diren marra gorri batzuk daudela uste dute: malgutasuna da horietako bat; ez dute handitzerik nahi, uste dutelako gaur egun dutena nahikoa dela ekoizpen beharrei erantzuteko.

Soldatak KPIaren arabera eguneratzea eskatzen dute, halaber, erosteko ahalmena ez galtzeko. Eta diskriminaziorik ez egitea langile finkoen eta berrien artean. Txanda kontratu hobeak eta mugikortasuna itunean jasotzea ere badaude eskaeren artean.

CCOO ETA UGT

UGTk eta CCOOk osatzen dute beste talde nagusia; batzordearen %35 ordezkatzen dute, eta haiek ere ez dute bat egiten guztiz zuzendaritzaren proposamenarekin. Besteak beste, eskatzen dute soldatak KPIa +%1 igotzea itunak indarrean dirauen bitartean, ekoizpen helburuen araberako saria %50 handitzea, irailean 1.000 euroko beste ordainsari bat jasotzea, eta behin-behinekotasuna murriztea.

Aldiz, prest daude lan egutegian malgutasuna handitzeko proposamena onartzeko, baina baldintza gisa jarri dute mugatzea eta hiru hilabeteko egutegi batean zehaztea. Bat egiten dute eskaera horrekin Ekintzak eta PIMek ere.

INSTITUZIOEN INPLIKAZIOA

Erakunde publikoetako ordezkariek inbertsioekin lotu dute lan itunaren negoziazioa, eta behin-birritan azaldu dute kezka gatazkak asmo horietan izan ditzakeen ondorioengatik. Hori dela eta, enpresaren asmoekin lerratzea egotzi zieten sindikatuek agintariei, inbertsioak galtzeko arriskua dagoela argudiatu izan dutelako.

Testuinguru horretan kokatu dituzte Jaurlaritzak, Arabako aldundiak eta Mercedesek elkar ulertzeko memoranduma sinatu izana, edota lehendakaria uztailean Alemaniara egitekoa den bidaia ere. Ramiro Gonzalezek herenegun zehaztu zuen, halere, ez ziola inori «presio» egin nahi izan, eta elkarrizketei berrekiteko eskatu zien bi aldeei beste behin.

Osakidetzako profesionalak datorren astelehenean hasi ahalko dira 2019ko, 2020ko eta 2021eko ezohiko deialdiei lotutako lanbide-garapenagatiko plusak kobratzeko eskariak aurkezten.

BEZaren jaitsierak 5 euro inguruko aurrezpena ekarriko du argindarraren fakturan. Etxebizitza batean batez besteko argindar kontsumoa orduko 3.500 kilowattekoa da. Beherakadarekin 4-5 euro aurreztea posible izango da, hau da, 27 euro urtea bukatu arte.

Gasteizko Mercedes lantegiko 4.700 beharginak grebara deituta, asteazken honetan. Enpresa inguruan, 11:00etan, egingo den manifestazioan parte hartzera deitu dute sindikatu guztiek. Gainerako mobilizazioetan ez da batasunik izango.

Trenbideko makinisten sindikatuak (SEMAF) lanuztera deitu ditu asteazken honetan Bilboko Metroko 200 makinistak, segurtasuna eta zerbitzuaren profesionalizatzea aldarrikatzeko. Geldialdiak puntuko orduetan egingo dituzte: 07:00etatik 09:00etara eta 19:00etatik 21:00etara.

Inbertsio planari erantzuna greba “ulertezin eta kaltegarri” bat izatea kritikatu du Mercedesek. Langileei bidalitako barne komunikazioan, zuzendaritzak behargin guztiei erantzukizuna eskatu die, “lanuzterik ez egiteko eta normaltasunez lan egiteko eskubidea gauzatzeko”.

Igandean kalera ateratzeko deia egin dute SATSE, ELA, LAB, CC. OO. UGT eta ESK sindikatuek Osakidetzaren “desegitearen kontra”