Ribabellosan abiadura handiko trenen flota bat egiteko akordioa sinatu dute

Lan osasunean atzera egin dela eta lan-istripuek gora egin dutela salatu du LAB sindikatuak. Eman dituzten datuen arabera, 2022an 65 lagun hil ziren Euskal Herrian lanean ari ziren bitartean. Gainera, lanak eragindako gaixotasunen ondorioz gertatu ziren heriotzak 276 izan zirela kalkulatu dute.

Justizia administrazioko letraduek greba mugagabea egingo dute gaurtik, 2023ko urtarrilaren 24tik, aurrera. Ehunka epaiketa bertan behera gera daitezke, profesional horiek gabe ezin da ahozko epaiketarik egin, ezta ebazpenak eman ere.

Urtebetetik gorako geldialdiaren ostean, garraiolarientzako bidesari berezia Gipuzkoako errepideetara itzuli da. 2018 eta 2021 bitartean Gipuzkoako Foru Aldundiak kamioilariei bidesari berezi bat kobratu zien N-1 eta A-15 errepideetako hemeretzi kilometrotan, baina EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak eten egin zuen —eta Espainiako Auzitegi Gorenak berretsi zuen—, Gipuzkoatik kanpoko garraiolarientzat «diskriminatzailea» zela adierazita. Hala, aldundiak berritu egin du sistema, eta, Europako Batzordeak onespena eman ostean, arau berria onartu zuen hilabete hasieran. Atzo hasi ziren 3,5 tonatik gorako ibilgailuei kanona ordainarazten.

Aldundiak nabarmen handitu du ordaindu beharreko errepide-zatia. Lehen hemeretzi kilometro ordaintzen ziren, hiru zatitan, eta orain N-1 eta A-15 errepideak beren osotasunean dira ordainpekoak (76 kilometro). Horretarako, aldundiak zazpi arku jarri ditu, eta sarrera-irteera guztietan banderola bana, 108 guztira. Aldundiaren arabera, sistemaren berritzeak 25 milioi euro inguruko kostua izan du.

3,5 tonatik gorako ibilgailuek ordaindu beharko dute bidesaria. 3,5 eta 12 tona bitartekoek kilometroko 22 zentimo ordainduko dute, eta 12 tonatik gorakoek, berriz, 28.

Hala ere, indarrean dira jada ibilgailu jasangarrienentzako deskontuak. Urtarrilaren lehenetik aurrera, salgaiak garraiatzeko ibilgailu elektroniko astunek eta gas edo hidrogeno motordunek %25eko deskontua dute A-636, N-1 eta A-15 errepideetan —AP-1 eta AP-8 errepideetan urriaren 1etik aurrera, atzeraeraginarekin—. Euro 6 kategoriako ibilgailuentzat deskontu hori %20koa izango da, eta Euro 5 kategorikoentzat, berriz, %15ekoa.

Horiek eta gainontzeko ibilgailu astunek maiztasunaren araberako deskontuak izango dituzte urriaren lehenetik aurrera. Hilabetean 21. eta 50. erabileren artean %10ekoa, eta %13koa 50.etik aurrera.

Elkarteak, bidesarien aurka

Fenadismer Espainiako Garraio Elkarteen Federazioa izan da azken urteetan Gipuzkoako Foru Aldundiaren arauen aurka judizialki egin duena. 2016an onartu zuten lehen foru araua, eta EAEko Justizia Auzitegi Nagusiak Fenadismerren helegitearen alde egin zuen, bidesaria Gipuzkoatik kanpoko garraiolarientzat baztertzailea zela onartuta. Aldundiak ez zuen bidesaria eten, eta Espainiako Auzitegi Gorenak EAEko auzitegiaren epaia berretsi zuen. Hala, aldundiak beste foru arau bat onartu zuen, ordainpeko zatiari sei kilometro gehituta. Helegitea jarri zion berriro Fenadismerrek foru arau horri, eta aipatutako bi epaitegiek helegitearen alde egin zuten berriro ere. Juan Jose Gil Fenadismerreko idazkari nagusiak dio aldundiari geratu zitzaion «aukera bakarra» bidesaria etetea zela.

Hala, N-1 eta A-15 errepideen Gipuzkoako ibilbide osoak bihurtu ditu aldundiak ordainpeko, 2021aren amaieran onartutako eta 2022 amaieran moldatutako foru arau batekin. Gilek dio horrek diskriminazioa amaitzen duela, baina bi arazo dituela oraindik ere: «Ez dago ibilgailuen Euro kategoriaren araberako ezberdintasunik, eta ibilgailu arinen eta pisutsuen arteko arrakala handiegia da». Neurri berriaren aurka ere helegitea jarri zuten, eta datozen asteetan espero dute ebazpena jasotzea.

Gilek dio bidesari berriak aurrekoa hirukoizten duela, eta Belgikan baino %50 eta Alemanian baino %40 garestiagoa dela. Gainera, iritzi du N-1a ez dela autobide bat, sarrera eta irteera asko dituen errepide «bikoiztu» bat baizik. Hain zuzen ere, irteera eta sarrera guztiak kontrolatu behar direnez, aldundiak azpiegituretan «inbertsio handia» egin behar izan duela dio. Azkenik, haien kalkuluen arabera, egunean lau aldiz igarotzen den garraiolari batek hilabetean 1.500 bat euro ordainduko dituela ohartarazi du: «Basakeria bat da».

ASIC Espainiako garraio enpresen patronalak ere gogor egin du Gipuzkoako bidesariaren aurka. Neurriak egunerokoan errepide horietatik igarotzen diren 10.000 kamioiri eragiten diela nabarmendu dute, eta foru gobernuaren «nagusikeria» onartezina dela iritzi dute.

2022 amaieran Donostiako epaitegi batek hiru garraiolariren alde egin zuen, eta Gipuzkoako Foru Aldundia 13.000 euroko kalte ordainak ematera behartu zuen, 2018 eta 2021 artean bidesariak «bidegabeki» ordainarazi zietela ebatzita. Guztira 1.122 garraiolarik egin dute kalte ordain eskaera, 12,2 milioi euro guztira.

Gipuzkoa ez da salbuespena. Bizkaiko Foru Aldundiak bihar piztuko ditu ordainketa arkuak N-240 eta BI-625 errepideetan, eta, horrenbestez, bide horiek erabiltzeagatik ordaindu beharko dute ibilgailu astunek. Nafarroan, berriz, urtearen amaieran ezarri nahi du lehen bidesaria, A-1 autobiaren bere zatian (N-1).

Bizkaiko Foru Aldundiaren asmoa zen urtarrilaren 1erako jartzea bidesaria honako bi errepide hauetan BI-625an (Basauri eta Arakaldo artean) eta N-240an (Ubide-Galdakao). Lehenengoak ia hamabost kilometro ditu, eta egunean 1.700 kamioik erabiltzen dute; 1.600 kamioik zeharkatzen dute N-240a.

Azken unean, ordea, Bizkaiko Aldundiak erabaki zuen bidesariak kobratuko dituzten makinak ez piztea, eta aste gehiago ematea garraiolariei ordainketa sistemak ezartzeko eta eskainiko dituen deskontuetako izena emateko —636k jada egin dute—.

Gipuzkoan indarrean dagoen free-flow sistema baliatuko dute Bizkaian ere. Ibilgailuak kameraz betetako arkuen azpitik igaroko dira, geratu gabe, eta horiek aterako dituzten argazkiekin jakingo du aldundiak kamioi bakoitzak errepidearen zer zati erabili duen. Ordainketa Via-T eta antzeko ordainketa sistema elektronikoen bitartez egin beharko dute ibilgailuen jabeek; halakorik ez badute, ordainketa agindua ibilgailuaren jabearen helbidera iritsiko da. Ordaintzen ez dutenei isuna jarriko diete.

BI-625 osorik zeharkatzen dutenek 4,50 euro ordaindu beharko dituzte, eta 17,34 euro, berriz, N-240tik doazenek. Deskontuak izango dira, ordea, errepidea askotan baliatzen dutenentzat —%13 gutxiago ordainduko dute hilean gutxienez hogei aldiz erabiliz gero— eta gutxiago kutsatzen duten ibilgailuentzat —%25eko deskontua—.

Bigarren epe batean, udaberrian ziur aski, ordainpekoak izango dira beste hiru bide: Txorierriko korridorea (Erletxe-Barakaldo), Kanpazarko bidea (Gipuzkoako mugatik Abadiñoraino) eta A-8aren zati bat (Abantotik Kantabriako mugaraino).

Imanol Pradales Bizkaiko Azpiegitura diputatuak gezurtatu egin du neurriaren helburua diru bilketa hutsa denik. Ibilgailu astunak herriguneetatik eta errepide estuetatik atera eta ordainpeko autobideetara bidali nahi dituzte, eta dirua bildu errepide sarean mantentze lanak egiteko. Aldundia bereziki kezkatuta dago Hegoaldeko Saihesbidearen erabilera txikiarekin.

Okupatu gehiago

Nafarroako Gobernuak ere progresiboki ezarri nahi ditu bidesariak gaur egun kamioien trafiko handia duten bideetan. A-1 (N-1) autobiako bere zatiarekin hasi nahi du, Gipuzkoako mugatik Arabakora, Etzegaratetik Ziordiara, 2023. urtea amaitu aurretik, Bernardo Ziriza Lurraldeko Kohesioko kontseilariak urrian Parlamentuan azaldu zuenez. Ordutik hona berritasunik ez dela izan esan diote sail horretako iturriek BERRIAri.

Iazko ekainean onartu zituen Nafarroako Parlamentuak bidesariak, PSNren, Geroa Bairen, EH Bilduren, Ahal Dugu-ren eta Ezkerraren botoekin. Europako Batzordeari bidesariak jartzeko baimena eskatu dio gobernuak, baina oraingoz ez du erantzunik jaso. Hori lortutakoan, Nafarbide sozietate publikoa osatuko dute bidesariak kudeatzeko. Parlamentuko iturrien arabera, kanpoko aholkularitza etxe bat ari da haren estatutuak lantzen uneotan, baina oraindik ez zaie zirriborrorik aurkeztu taldeei.

Bildutako bidesariarekin Nafarroako errepide sarean egin beharreko konponketak egingo dituela ziurtatu du gobernuak, azken urteetan arlo horretan motz geratzen ari dela uste baitu. Haren kalkuluen arabera, urtero gutxienez 70 milioi euro behar dira 3.821 kilometroko errepide sarearen mantentze lanak finantzatzeko. Alta, azken hamar urteetan batez beste urtean 28 milioi euro inbertitu dira zeregin horretan; erdia baino gutxiago, alegia. Bidesariekin urtean 45 milioi jasotzea da asmoa.

2024an beste bi bide ordainpeko bihurtzekoak dira. Urtearen lehen erdian, A-68 autobidea, Castejon eta Cortes artean; amaieran, berriz, A-15a (Irurtzun-Leitza) eta A-10a (Irurtzun-Altsasu).

Gehiago itxaron beharko da N-121-A errepidea ordainpekoa izateko: 2026 amaieran edo 2027 hasieran izango da, errepide hori zabaldu eta 2+1 moduko bide bat bihurtzen denean.

Edonola ere, Zirizak ohartarazi du data horiek behin-behinekoak direla eta alda daitezkeela.

Frantziako Lan ministroak erretiroa hartzeko adina igotzea defendatu du, “sistema orekatzeko”. Urte hasieran pentsioen erreforma iragarri zuen Frantziak, eta erretiroa hartzeko adina 64 urtera igo du 2030erako; neurri horrek oposizioaren eta biztanleriaren zati baten kritikak piztu ditu.

Zeintzuk dira batez besteko pentsioak eta erretiro adina Europan? Europako pentsioen erreformek erretiro adina eta lan egindako urteak handitu dituzte. Herrialde horietako batzuen egungo egoera ezagutuko dugu, bakoitzeko zifra horien batez bestekoaren arabera.

Kamioiek urtarrilaren 25etik aurrera ordainduko dituzte N-240 eta BI-625 errepideetako bidesariak, Bizkaian. Bizkaiko Foru Aldundiak urtarrilaren 1ean aurrera kobratu behar zien bidesaria kamioilariei, aste batzuk atzeratu zuen.

Ibilgailu astunek kanona ordaindu beharko dute astelehenetik aurrera Gipuzkoan. Ibilgailu astunentzako bidesari berriaren kobrantza indarrean sartzen denean, deskontu plan berria osorik hedatuko da.

Este domingo ha fallecido a los 95 años David Morín Salgado, histórico sindicalista nacido en Getxo que consagró su vida al movimiento obrero.