Gorabideko langileek bihar abiatuko dute ostiralera arte deitutako bost greba egunetako lehena. Negoziazioaren blokeoaren aurrean, ELA, LAB eta ESK sindikatuek bost greba egun gehiago deitu dituzte ekainaren 12, 13, 14, 15 eta 16rako. Batzordeak ez du baztertzen “greba mugagabea” baloratzea.

Gasteizko Michelin lantegiko beharginek laugarren greba eguna dute astelehen honetan. Hitzarmena berritzeko enpresak aurkeztutako proposamena errefusatu du enpresa-batzordeak eta, akordioa lotu ezean, 24 orduko lanuzteak iragarri dituzte ekainaren 19 eta 23rako.

Tubacexeko lan gatazkan auzipetuek, horien senide eta lagunek, Tubacex enpresako langile batzordearen eta Erresistentzia Kutxaren babesarekin jakinarazi dutenez, ekainaren 15ean eta irailean epaituko dituzte enpresa horretako lan gatazkagatik auzipetu dituzten langile gehienak. Lehen epaiketan, ostegunean Gasteizen, Tubacexeko langile bat epaituko dute, eta 21 hilabeteko espetxe zigorra eskatu dute harentzat 2021eko otsailaren 23an lantegi atarian izandako protesta batengatik. Langile batzordeak gogoratu du egun horretan ertzainen jarrera «orokorrean oso bortitza» izan bazen ere, arratsaldean areagotu egin zela «nahiz eta mobilizazioaren istiluak amaituta zeuden», eta orduan atxilotu zutela langie hori. Gainera, Ertzaintzak betirako lesioa eragin ziola besoan gaineratu du.

Iraileko epaiketan Aiaraldeko beste enpresa batzuetako langileak epaituko dituzte, eta horietako bakoitzarentzat lau urte eta zazpi hilabeteko espetxe zigorra eskatu du Fiskaltzak. Beste bi langile ere epaiketa zain daude, eta langile batzordeak salatu du espetxe zigor guztiak batuta hogei urte baino gehiagoko zigorra eskatu dutela langileentzat. Langile batzordeak azpimarratu du Tubacexeko langile direnen eta ez direnen arteko bereizteko egin duela fiskaltzak, baina leporatzen zaizkien gertaerak antzekoak direla. «Horien helburua da saltzea protestetan gertatutako istiluak grebarekin zerikusirik ez zuten herritarrek eragin zituztela, baina borroka honetan egondako presentzia arrotza bakarra poliziarena izan da, tentsio une guztien arduraduna».

Tubacexeko langileen grebarekin elkartasuna adierazi zutenen kontrako «muntaia poliziala» ere salatu du langile batzordeak gaur eguerdian egin duen agerraldian. Epaiketen helburua jendea beldurtzea dela nabarmendu dute han bildutakoek, eta gaineratu dute lan gatazketan langileek herritarren babesa ez jasotzea dutela helburu. Tubacexeko langilek auzipetu guztien alde mobilizatuko direla iragarri dute, eta ostegun honetan hasiko dira: 09:30ean bilkura bat egingo dute Gasteizeko auzitegiaren atarian. Udan gainerako auzipetuan aldeko mobilizazioak iragarriko dituzte.

Gipuzkoako azpiegitura ekonomikoen artean ezezagunetarikoa da Pasaiako Portua. Azkenengo hamabost urteak oso gatazkatsuak izan dira: bertan behera utzitako kanpoko kaiaren egitasmoa, epaileek artxibatutako arrantza lonjaren ustezko iruzurkeria kasua, lan gatazkak… Portu Agintaritzako aurreko presidenteak dimisioa eman ostean, Eusko Jaurlaritzak Joakin Telleria (Donostia, 1958) izendatu zuen kargurako. Aurretik, Miramongo Parke Teknologikoko zuzendari gisa aritu zen. «Hona iritsi nintzenean, ezer gutxi nekien merkataritza portuez», aitortu du. Aldeak alde, halere, Miramonen egiten zuen antzeko zeregina egiten duela azaldu du: «Espazioa kudeatzea; kasu honetan, operadoreak portura erakartzea».

Portua ez da garai batekoa. 2006tik nabarmen apaldu da garraio kopurua. Orduan, sei milioi tona izan ziren, eta 2018tik hiru milioi tonaren bueltan zabiltzate. Hori da bere tamaina?

Egoera asko aldatu da. Iberdrolak zentral termiko bat zuen hemen, eta hiru milioi tona ikatz ekartzen ziren. Horrez gain, Zumarragako siderurgiarekin loturik, txatarra asko mugitzen zen, eta hori ere desagertu zen. Hortaz, orain hiru edo 3,5 milioi tonaren bueltan aritzea ez da datu txarra.

Baina hori mantentzea da helburua, ala haztea?

Haztea da asmoa, eta bide horretan gaude. Uste dut 4,5 milioi tonara iristeko gai garela.

Txatarra aipatu duzu. Cristian Layk Azpeitiko Corrugadoseko labeak berriz irekitzeko egitasmoa portuarentzat aukera gisa ikusten zenuten?

Trafiko berriak sortzen badira, guretzat askoz ere hobeto. Horrek ekartzen du portuko gastuak operadore gehiagoren artean banatzea. Baina aipatzen duzun aukera hori ez zen izan.

Portua ere bazegoen egitasmo horren atzean? Portuari «jatekoa» emateko?

Ez nuke horrela esango.

Baina bestelako ahaleginik egin zenuten aurrera egin zezan?

Ez zegoen gure esku.

Hazteko, aipatu izan duzue Geoalcali enpresa Zangozan (Nafarroa) egiten ari den meatzeko potasa Pasaiatik garraiatzeko aukera.

Bai. Aukera nagusietako bat da hori.

Tirabira askoren ostean, meatzeak martxoan jaso zuen azken baimena. Zuekin noiz hasiko dira lanean?

Harremanetan gaude, eta, esan digutenez, bi portu aukeratu dituzte: Pasaia eta Bilbo. Gurean, 2025ean hasiko lirateke, 0,5 milioi tonarekin, gutxi gorabehera.

Non jarriko dituzue biltegiak?

Toki batzuk adostu behar dira. Ari gara begiratzen hemen [Pasaian], Lezoko partean… Gainera, ziur aski, ez da Geoalcali arduratuko garraioaz, eta hemengo operadoreren batek egingo ditu. Hori ere begiratzen ari gara.

Azpiegitura berezirik eskatzen du potasak?

Zero emisioko biltegi bat. Horrekin nahikoa izango litzateke.

Arriskutsua al da?

Arriskutsua, arriskutsua… Hortik gatza sortzen da, eta hori ez da oso bateragarria hemengo produktu siderurgikoekin, ezta autoekin ere. Horregatik da beharrezkoa ondo babestea.

Gaur egun autoak dira Pasaiako merkantzia nagusietan bigarrena, siderurgiaren ondoren —bobinak eta xaflak, bereziki—. Autoena indartu nahi duzue?

Alor horretan ondo gabiltza. Iaz %17 handitu zen trafikoa, eta aurten %12ko igoerarekin gabiltza. Bi bezero nagusi ditugu: Gasteizko Mercedes eta Zaragozako Opel. Erresuma Batura esportatzen dira bereziki hemendik; kanpotik ez dira ekartzen. Pasaian UECC operadoreak lan egiten du, eta Europan erreferentea da garraio mota horretan. Gainera, Anfac elkarteak [Auto eta Kamioi Fabrikatzaileen Espainiako Elkarteak] Pasaia izendatu zuen iaz autoekin lan egiteko porturik onena.

Gero eta barku handiagoak ikusten dira Pasaian. Irisgarritasuna hobetzeko lanak egin behar dituzue portuan?

Bai. Hori eskatzen digute operadoreek. Gure asmoa da 170 metroko ontziei Lezoko kanalerako sarbidea erraztea. Horretarako, bi lan egin behar dira ezinbestean: orain Zamakona ontziola dagoen moila moztu behar da, eta ondoan dagoen dikea tokiz aldatu edo kendu. Horrekin batera, dragatua egin behar da kanal guztian, zortzi metrotik hamar-hamabi metroko sakonerara iristeko.

Nola doaz negoziazioak Zamakonarekin?

Moilarekin ez dago arazorik. Dikearekin, berriz, ikusi egin behar da. Ez da erraza, baina baikorra naiz.

Autoentzako biltegia handitzeko asmorik baduzue? Nola?

Lan hori operadoreek egin behar dute. Eta egun daukaten espazioa kontuan hartuta, ezinbestean goraka egin behar da, solairu gehiagorekin. Guk hori egin dezaten animatzen diegu.

Gipuzkoako produktu asko edukiontzietan esportatzen da, Bilbotik. Linearik izango du Pasaiak?

Astean behin Europako iparraldera bidaiatuko lukeen linea batekin hasiko bagina, pozik. Baina ez da erraza. Buru-belarri gabiltza; ea asmatzen dugun.

Bilbo gertu egotea arazo bat da?

Gure asmoa ez da Bilbora eramaten diren produktuak hemendik ateratzea, baizik eta, adibidez, kamioietan eramaten diren produktu batzuekin lan egitea. Frantzia asteburuetan itxita dago kamioientzat, horiek ezin dute gora egin. Hori aprobetxatu nahiko genuke itsasontzi bat ateratzeko.

Operadorerik baduzue? Noizko aurreikusten duzue hastea?

Ari gara. Dataren bat izan nahiko genuke, baina goizegi da.

Lehen ere egin zen saio bat, baina porrot egin zuen. Zergatik?

Orduan aritu zen operadoreak ez zuen lortu behar zuen gutxieneko merkantzia eramatea.

Beste portu batzuetatik ateratzea merkeagoa zelako?

Hemen apustu handia egin behar da: portu txikia gara, zerotik hasi behar dugu. Prezioen lehian hasteak, gainera, gure zerbitzuaren kalitatean eragingo luke.

Edukiontzi linea ezinbestekoa da portuaren etorkizunerako?

Ez. Baina saiatu behar dugu.

Badago portuak garraiatu ezingo lukeen merkantziarik?

Erregaiak, etxebizitzak gertu daudelako.

Operadoreei epe luzeko kontzesioak emango dizkiezue orain. Zergatik?

Orain arte, urtebete eta hiru urte arteko baimenak ematen genizkien, baina muga horrekin ezin dituzte epe luzeko estrategiak eta inbertsioak finkatu. Orain, 20-30 urterako lizitazio irekiak izango dira: nolako inbertsioak aurreikusten dituzten, kontzesioak luzeagoak ala motzagoak izango dira. Uste dugu operadoreak egonkortzeko modu egokia dela.

Horrek ez ditu tentsioak eragingo hautagaien artean?

Hori ona da. Guztiek espazioa nahi dute, espazioa behar dute.

Portua handitzeko beharra iradokitzen ari zara?

Handitu nahiko genuke, baina badakigu zer dagoen hemen.

Oposizio handia, adibidez?

Portu berezia da, herriak bertan daude, eta harremana behin ere ez da erosoa izan. Bere garaian, kanpoko portuaren egitasmoa egin zen. Hori agendatik kanpo dago erabat. Daukagunarekin moldatuko gara, eta ikusiko dugu handitzeko aukerarik sortzen den.

Adibidez, Lezoko plataforma logistikoaren egitasmoa. Mahai gainean dago oraindik ere?

Kanpoko portuarekin zegoen lotuta, baina aukera posibleetako bat da, bai. Proiektua eginda dago, eta gauza batzuk landuta daude, baina oraingo beharretara egokitu beharko genituzke. Epe laburrean bahintzat ez dut ikusten.

Adifekin hizketan ari zarete?

Bai. Asmoa eta borondatea badago. Baina gauza hauek ez dira egun batetik bestera egiten.

Inguruko herriak ere hor daude.

Bai, eta jakitun gara portuak zer eragin dituen: zaratak, hautsak… Hori ere kontuan hartu behar dugu, eta zerbait eman behar diegu. Adibidez, erabiltzen ez ditugun lur batzuk eman dizkiegu Lezoko eta Pasaiako udalei.

Eman, zerbait jasotzeko?

Portuaren moduko azpiegitura handi baten etorkizuna finkatzeko, beharrezkoa da agente eta erakunde denen arteko elkarlana, eta, noski, udalena ere bai. Udalek ere laguntza eman behar digute.

Zer eratako laguntza?

Giroa baretzen, adibidez. Baina nahiago dut ezer gehiago ez esan. Ez da gai erraza.

Lau urterako 68 milioi euroko inbertsioa iragarri duzue. Horretarako giharrik baduzue?

Gehiena gure baliabideetatik aterako da. Baina ate guztiak joko ditugu. Derrigor egin beharreko inbertsioak iruditzen zaizkigu, batez ere Lezoko kanala handitzea. Portu erosoa gara sartzeko, baina zaila barruan maniobrak egiteko, eta horrek garestitu egiten ditu eskalak.

CAFek salmentak aregotu eta errentagarritasuna berreskuratu nahi du, bere plan estrategikoaren bidean. Enpresak Akziodunen Batzar Nagusia egin du gaur, eta jardueraren balantzea egin du bertan.

Gasteizko Michelin lantegiko grebak ekoizpena etenarazi du, hirugarren egunez. Halaber, Michelingo Lantegien arteko Batzordeak aho batez baztertu du enpresak hitzarmen kolektiboa berritzeko aurkeztu duen proposamena, eta negoziatzen jarraitu ezean lanuzteak iragarri dituzte

Gasteizko tranbian datorren astean egitekoak ziren lanuzteak bertan behera utzi dituzte

Larunbatetik igandera bitartean azterketak egingo dira laborategiko, osasun publikoko eta epidemiologiako, artxiboko, liburutegiko eta dokumentazioko, eta arreta soziolaboraleko plazetarako. Datorren astean, hilaren amaierara arte, beste 17 lan-eskala eta -kategoriatarako probekin jarraituko dute.

Elkarrizketa Josu Erkoreka lehen lehendakariorde eta Segurtasun sailburuari Euskadi Irratian, 2023ko ekainaren 9an

Ekoizpen kostu handiek paperaren industriaren jarduera baldintzatzen dute oraindik ere. Argindarraren eta lehengaien salneurria zertxobait merkatu bada ere, oso garesti daude oraindik, eta galga da hori ekoizleentzat. Egoera horrek asko zaildu zion iazko urtea sektoreari, jarduera apaltzea ekarri baitzuen. Baina aurten ere bide beretik hasi dute urtea: eskariak ez dira handitu, eta, ondorioz, enpresa askoren errentagarritasuna ataka estuan dago jada.

Hala ohartarazi zuen Clusterpapel Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako paperaren klusterrak atzo, urteroko batzar nagusian. 25 urte dira elkartea sortu zutela, baina hura osatzen duten enpresek ez dute ospakizunerako betarik, garai «zailean» baitago sektorea. Kezkatuta begiratzen diote etorkizunari: «Ez dugu ikusten luze gabe egoera aldaraziko duen aldaketarik etorriko denik, gehiegizko stocka arintzeko eskariak handitu eta jarduera indarrez berrabiaraziko duenik».

Salmentak handitu ditu

Pastaren eta paperaren alorrak ez zuen horren gaizki hasi 2022. urtea, baina ez zuen horren ondo amaitu. Izan ere, lehen seihilekoan ikaragarri handitu ziren eskariak, kostuen garestitzearen ondorioz hornidura eskasiaren beldur izan baitziren enpresa asko. Baina sukar hori kolpean jaitsi zen urtearen bigarren erdian, eta geldialdia eragin zuen; horren ondorioz, gehiegizko stocka metatu zen. Gaur egun oraindik, enpresek zailtasunak dituzte stock hori saltzeko.

Horrez gainera, Mendebaldeko Saharako gatazkaren inguruan Espainiako Gobernuak jarrera aldatu izanak ere izan zuen albo kalterik paperaren industriarentzat, Madril Marokoren alde lerratu izanak Aljeriaren haserrea eragin baitzuen. Aljerrek Espainiarekin zituen merkataritza harremanak etetea erabaki zuen, eta, ondorioz, euskal enpresek bezero handi bat galdu zuten: gutxienez 34.000 tona paper saltzeari utzi zioten, eta, beraz, 33 milioi eurotik gorako galerak izan zituzten.

Izan ere, azken hamarkadaz geroztik, urtero, salmenten erdiak inguru Hego Euskal Herritik eta Espainiatik kanpo egiten dituzte klusterreko kideek. Iaz 861,6 milioi euro izan ziren (%48). Ez da nolanahiko kopurua, ekoizpena zertxobait apaldu bada ere (-%4) enpresek lortu baitute fakturazioa handitzea: 1.795 milioi euroraino iritsi ziren salmentak iaz (+%32,7).

Dibertsifikazioa helburu

Egoera konplikatu arren, klusterreko bazkideek enpleguari eustea lortu zuten: 3.115 langile ari ziren iaz sektoreko enpresetan lanean. Aurreikuspenak, ordea, ez dira onak, eta jarduera apaldu izanak neurriak hartzera behartu ditu enpresa ugari, enplegua aldi baterako erregulatzeko espedienteak aurkeztuz, edota lanorduak gutxituz.

Klusterraren arabera, ordea, arazoa ez da euskal enpresena bakarrik; mundu osoan nagusitzen ari da joera hori. Horregatik, uste du garrantzitsua dela inbertsio ahalmenari eustea. Iaz 111 milioi euro jarri zituzten enpresek ekoizpena dibertsifikatzeko, lehiakortasuna hobetzeko eta ingurumenean duen inpaktua arintzeko. Aurrera begira jasangarritasuna izango baita sektorearen erronka nagusietako bat.