Marc Murtra orain arte Indrako presidente zena Telefonicako presidente aukeratu dute larunbat honetan, Jose Maria Alvarez-Palleteren ordez, Administrazio Kontseiluaren bileran. Azken horrek dimisioa eman du, operadoreak Balore Merkatuaren Batzorde Nazionalari jakinarazi dionez.

Sailkapeneko goiko postuetan dauden bikoteak dira nagusi Binakako Txapelketaren 10. jardunaldian. Atzo, hain justu, Iñaki Artola eta Jon Mariezkurrenak puntu garrantzitsua lortu zuten Erik Jaka eta Ander Imazen aurka, Azpeitian (Gipuzkoa): 22-12. Bada, gaur ere puntu bana eskuratu dute faboritoek; goiko postuetan dabiltzan bikoteek, alegia. Joseba Ezkurdia eta Beñat Rezustak aise menderatu dituzte Jokin Altuna eta Aitor Aranguren Iruñeko Labriten (22-12). Mungian (Bizkaia), berriz, Aitor Elordik eta Jose Javier Zabaletak askoz lan handiagoa egin behar izan dute Peio Etxeberria eta Julen Martija menderatzeko: 22-18. Hala, lehen fase luzea amaitzeko lau jardunaldi falta direla, pil-pilean jarraituko du txapelketak, hala goitik nola behetik. Ezbairik gabe, goi mailako jokoa eginda eskuratu dute zortzigarren puntua Ezkurdia eta Rezustak. Txapelketan zehar egun txarren bat izan duten arren, oro har oso ondo jardun dute, eta sentsazio horri eutsi diote Altuna III.aren eta Arangurenen aurrean. Partidak hasiera orekatua izan du, azkarra eta kalitate handikoa. Elkar ongi hartuz, zintzo ekin diote lehiari garaileek, baina Altuna III.ak bereak eta bi egin ditu. Garbi erakutsi du ongi egin diola aurre gaixoaldiari, eta hark mantendu du neurketa parean: 2-3 eta 4-6. Amezketarrak zutik jarri ditu pilotazaleak bizpahiru tantotan. Pilotak distira galdu ahala, ordea, erosoago sentitu da Rezusta, eta nabarmen erakutsi dio bizkarra piloteoan Arangureni. Horri esker, Ezkurdiak aukera onak izan ditu aurreko koadroetan, eta burutsu jokatu du taktikoki. Abiadura bizian ibili du pilota, eta jokoz kanpo utzi dute biek Altuna III.a. Jokatzeko gogoz eta motibatuta aritu da txapelduna, baina ezin izan du ezer egin aurkarien nagusitasunaren aurrean. Garaileek eroso jokatu dute: 5-12, 8-15 eta 11-22. Rezusta izan da laukotean onena, pilotari gogor emateaz gain, huts bakarra egin baitu. Zabaletaren erakustaldia Hain zuzen, beste atzelari batek eman du erakustaldia Mungian: Zabaletak. Elordik eta biek gogotik saiatu behar izan dute Peio Etxeberria eta Martijari irabazteko. Azken horiek pasa den astean lortu zuten txapelketako lehen puntua, eta gaur gertu izan dute bigarrena. Hasi eta buka, oreka izan da nagusi: 3-3, 8-9, 12-10, 13-13, 17-15 eta 22-18. Neurketa gogorra izan da, eta Zabaletaren distirak erabaki du lehia. Pilotakada itzelak jo ditu, eta, zazpi punturekin, bigarren postutik puntu bakarrera dago Aspeko bikotea. Jardunaldia gaur amaituko da, Bilboko Bizkaia pilotalekuan. Unai Laso eta Martxel Iztuetak lidergoan sendotu nahi dute, Jon Ander Peña eta Jon Ander Albisuri irabazita. Hots, azken partida irabazi egin dute Peña II.a eta Albisuk, eta arriskutsu kantxaratuko dira. Gainera, puntu bakar batera dituzte Altuna III.a eta Aranguren.

Ehunka lagun elkartu dira gaur arratsaldean Iruñeko Askatasunaren plazan, Euskal Herrian frankismoari gorazarre egiten dion eraikinik handienaren aurrean. Bertatik hasi da manifestazioa, eta Erorien Monumentua eraisteko eskatu diete EH Bilduri, PSNri eta Geroa Bairi. Hiru alderdiek azaroaren 20an eraikin hori sakon eraldatzeko akordio politikoa iragarri zuten, eta, manifestazioaren deitzaileen arabera, hori «lotsagarria» da. Euren akordioan atzera egin eta monumentua eraisteko eskatu diete berriz. [articles:2135997] Manifestazioa hasi aurretik, plataformako eledunek adierazpenak egin dizkiete kazetariei. Hasteko, gogora ekarri dute euren plataforman memoria historikoko 33 elkarte biltzen direla jada —duela gutxi, 31 ziren—. Yolanda Anso plataformako eledunak eraikina eraldatzeko akordioa sinatu duten hiru alderdiei eskatu die «eraispenaren akordio» bihur dezatela. Aurten Francisco Franco diktadorea hil zeneko 50. urteurrena izango da, eta efemeride hori oroitzeko herritarrentzako «oparirik hoberena» dela uste dute. Ordubete inguru iraun du manifestazioak, eta orotara 3.000 lagun inguruk parte hartu dute. 18:00ak pasatuta ekin diote protestari. Lehenik, eraikuntzako langileen tankerako kaskoak buru gainean, txalekoak soinean eta mailutzarrak eskuan zituzten batzuek zuzendu dute manifestazioa. Atzetik, 3.700 erailak eta Eraitsi orain zioten bi karteli heldu diete antolatzaileek, eta, atzerago, frankismoak errepresaliatutako 139 emakume ordezkatzen zituzten beste hainbat andre zihoazen. Horien artean, Maravillas Lamberto Larragan frankistek bortxatu eta eraildako neskaren irudia zegoen —printzipioz, hiru alderdien akordioaren arabera, izen hori hartu behar du eraldatutako eraikinak, baina orain ezbaian dago hori—. Manifestazioa, Karlos III.aren etorbidean. JAGOBA MANTEROLA / FOKU Manifestazioak Karlos III.aren etorbidea zeharkatu du. Hainbat oihu entzun dira: «Eraitsi orain»; «dinamita monumentuarentzat»; «ikusmenetik at sinbolo frankista». Hiriburuko erdigunea zeharkatzen duen ertz batean dago eraikin frankista, eta beste aldean, hiriko ikur nagusia: Gazteluko plaza. Han amaitu da manifestazioa. Bertan, hainbat artistak parte hartu dute. Lehenik Julia Itoiz La Chula Potra eta Ritxarson abeslariek rap abesti bat kantatu dute elkarrekin. Gero, Ilargorri taldeak beste kanta bat abestu du, eta, jarraian, eraildako 80 emakumeen izenak ahoskatu dituzte banan-banan. Bengala gorri batek argiztaturik, beltzez eta gorriz jantzitako emakume taldea jaitsi da kioskoaren alde banatan zeuden eskaileretan behera. Azken izena Maravillas Lamberto izan da, eta gogoan hartu dute haren ahizpa Josefina Lambertok hil aurretik eskatutakoa: «Bota dezatela». Amaieran, Enrique Villarrealek bi kanta abestu ditu, eta Fermin Balentziak bere kanta ezagunetako bat: Maravillas. Gazteluko plazan, Erorien Monumentuaren eraispena irudikatu dute. VILLAR LOPEZ / EFE Aurretik, Erorien Monumentua irudikatzen zuen mural bat jarri dute kioskoaren aurrealdean, eta, mailuka eta kolpeka, langilez mozorroturiko manifestariek bota egin dute. Parte hartzaileek txaloka hartu dute antzezpena. Euren diskurtsoan, plataformako ordezkariek gogora ekarri dute 36ko gerra jasan zuten senideen «amets» bat zela frankismoaren gorazarrerako eraikin hori kentzea. «Gerra irabazi zutenak goraipatu eta biktimak laidotzen» dituela deritzote. Hala, EH Bilduri, PSNri eta Geroa Bairi eskatu diete «oker hori zuzendu» dezatela, eta bat egin dezatela «monumentu hori botatzearen aldeko herri aldarriarekin». «Ez dakigu zer-nolako interesa ezkutatzen den horren atzean, baina argi dugu Madrilgo Kongresuan eta Nafarroako Parlamentuan onartutako memoria demokratiko eta historikoaren lege biei aurre egiten diela akordioak. Lege horien aurrean intsumiso deklaratu dira alderdiak», kritikatu du Koldo Amatria eraispenaren aldeko plataformako eledunak. Eztabaida juridikoa udalarekin Eraispenaren aldeko plataformak urriaren hasieran Iruñeko Udalari eskatu zion eraikina eraitsi zezala. Argudiatzen dute 2022an onartutako Memoria Demokratikoaren Legearen 35. eta 37. artikuluek ikur frankistak eraistera behartzen dutela, eta agindu bera ematen duela 2013ko Memoria Historikoaren Foru Legeak. Alta, udalak atzera bota zuen eskaera. Ebazpenean, udalaren zerbitzu juridikoek ondorioztatzen dute Memoria Demokratikoaren Legea ez dela oinarrizko legedia eta Nafarroa ez dagoela behartuta hura betetzera. Auzitan jarri dute, gainera, eraistera behartzen ote duen legeak, eta gogoratu dute egungo hirigintza araudiak babestu egiten duela eraikina. Hala, zerbitzu juridikoen arabera, edozein aldaketa egiteko, araudia aldatu egin beharko litzateke gehiengoz. Plataformak helegitea jarri dio ebazpen horri. Plataformak aldarrikatu du legea oinarrizko legedia dela eta behartuta dagoela betetzera. Gaineratu dute ustez babestutako araudia ez dagoela indarrean, 2003an ez zelako osorik kaleratu Nafarroako Aldizkari Ofizialean. Hortaz, plataformak uste du eraikina eraitsi dezakeela udalak, eta ez dagoela derrigortuta bere araudia aldatzera. Eskuineko Plataforma batek eraikina babestu nahi du Erorien Monumentua botatzeko aldarria kalera atera den bitartean, eskuineko plataforma batek hura babestu nahi du berriki. Gazteleraz, honako lelo hau hartu dute: Nafarrak guztiok, historia osoa. Eraikina kultur intereseko ondare izendatu nahi dute, eta helburu horrekin prozesu bati ekin diote herri ekinaldi legegile baten bidez monumentua «ondasun historiko-artistiko» gisa babestu dadin. Egun Iruñean den eztabaidaren inguruko «kezka» azaldu dute, «historiaren gezurrezko ikuspegia» nagusitzen ari delakoan. «Fedea eta erlijioa babestu zuten arbasoen omenezko tokia» dela diote, eta ez diote zentzurik ikusten «orain gorrotoa pizteari».

“Jendea adoregabe dago, atsekabetuta eta motibazio faltan”, Langile Batzordearen arabera. Joan den astean iragarritako lantaldearen bilerarako data noiz jarriko zain jarraitzen dute; enpresako, Nafarroako Gobernuko eta Espainiako Gobernuko kideak izango dira mahai horretan.

Egun eta erdi atzeratu da Israelek egin beharreko bozketa Hamasekin adostutako menia akordioa onartzeko; Israelgo Gobernuak oraindik ez dio oniritzia eman. Asteazkenean iragarritako akordioaren arabera, menia etzi da indarrean sartzekoa, 12:15ean. Israelgo lehen ministro Benjamin Netanyahuk herenegun gauean adierazi zuenez, Hamasek «azken orduko» kontzesio batzuk lortu nahi zituelako bere gobernuko bozketa atzeratu zuten, eta nabarmendu zuen horrek desadostasunak eragin zituela. Euskal Herrian 03:30ak zirela, ordea, haren bulegoak jakinarazi du lortu dutela desadostasun guztiak argitzea eta Netanyahuk sinatu duela akordioa. Israelgo Segurtasun Kabineteak oniritzia eman dio meniari, eta Mossad Israelgo zerbitzu sekretuetako burua ere aldeko agertu da. Arratsaldean hasi, eta gauera arte luzatu da gobernuaren bilkura, 23:45ean [Euskal Herriko 22:45ean] oraindik ez dute bozketaren emaitzarik argitu. Soilik, ministro batzuk beren sare sozialetan zabaldu dute baiezko botoa eman dutela; Atzerri eta Hezkuntza ministroek, adibidez. Aurrez, goizean, segurtasun kabineteak meniarako akordioa onartzeko proposatu dio gobernuari. «Elementu politiko, humanitario eta segurtasunezko guztiei erreparatu ondoren, eta aintzat hartuta proposatutako akordioak bat egiten duela gerraren helburuekin, Segurtasun Aferei buruzko Ministerio Batzordeak oniritzia eman dio su eten akordioari, eta gomendatzen dio Israelgo Gobernuari berak ere onartu dezala», azaldu du Netanyahuren bulegoak, ohar baten bidez. Ministerio nagusietako kargudunek osatzen dute Israelgo Segurtasun Kabinetea; hortaz, espero zen gobernuko gainerako kideek antzera jokatzea. The Security Cabinet discussion has begun, at the Prime Minister’s Office. Before the meeting, an operational security assessment was held on the implementation of the agreement, chaired by Prime Minister Netanyahu, together with the negotiating team which has returned from Doha pic.twitter.com/3uPMwTSO3U — Prime Minister of Israel (@IsraeliPM) January 17, 2025 Halere, ikusi beharko da bozketaren emaitzak zer-nolako ondorioak dituen Israelgo Gobernuan, kiderik kontserbadoreenetako batzuek esana baitute dimisioa emango dutela kabinetearen gehiengoak meniaren alde egiten badu. Asmo hori dauka, besteak beste, Israelgo Segurtasun Nazionalerako ministro ultraeskuindar Itamar Ben-Gvirrek. «Akordio honen ondorioz, aske geratuko dira eskuak odolez zikinduta dauzkaten ehunka terrorista», esan zuen atzo, X sare sozialean idatzitako mezu batean. Haren iritzi berekoa da Finantza ministro Bezalel Smotrich. Nolanahi ere, biek ala biek adierazi dute gobernura itzultzeko prest egongo liratekeela baldin eta behin-behineko menia lehenengo fasean bukatzen bada, eta ez badago beste faserik. Egipto da bitartekari lanetan aritu diren herrialdeetako bat, eta hain zuzen, erantzun egin die Israelgo Gobernuko kide kontserbadore horien eskaerei, Atzerri Ministerioak kaleratutako komunikatu baten bidez. Hartan, bai Israeli bai Hamasi exijitu die Dohan (Qatar) negoziatzen aritutako akordioa osorik jartzea indarrean, eta adostu dituzten fase guztiak errespetatzea. G7koek ere gauza bera eskatu diete Tel Avivi eta Palestinako erakunde islamikoari, gaur kaleratutako ohar batean. «Espero dugu bi aldeek aktiboki parte hartzea hurrengo faseen negoziazioetan, behin betiko menia bat adostu ahal izan dadin», gaineratu du munduko herrialderik industrializatuenen taldeak. David Barnea Mossad Israelgo zerbitzu sekretuetako buruak ere su etenari oniritzia emateko eskatu du segurtasun kabinetearen bilkuran. Menia lortzeko Dohako negoziazioetan parte hartu du Barneak; eta Israelgo Keshet 12 telebista kateak jaso duenez, Berneak goizeko bilkuran nabarmendu du haren ustez akordioa «etikoki eta moralki zuzena» dela. 7 Zenbat kolono askatuko dituen Israelek. Gaur bertan aske utziko dituzte atxiloaldi administratiboan zeuden zazpi kolono israeldar, herrialde hartako Defentsa ministro Israel Katzek jakinarazi duenez. Zisjordaniako lurrak hartzeko palestinarren aurka «indarkeriazko ekintzak» egitea leporatuta zeuden atxilo horiek guztiak. Menia indarrean sartu baino bi egun lehenago hartu dute erabakia. Ondo bidean, lehenengo fasea etzi sartuko da indarrean. Israelgo lehen ministroaren bulegoak komunikatu batean jakinarazi duenez, igandean bertan geratuko dira aske 2023ko urriaren 7tik Gazan egon diren gatibuetako batzuk. Itzulera horiek prestatze aldera, asteon Israelgo Osasun eta Defentsa ministerioek bilera batzuk egin dituzte zerrendan jarduten duten gobernuz kanpoko hainbat erakunderekin. Dena den, Hamaseko iturriak aipatuz Israelgo Haaretz egunkariak kaleratu duenez, erakunde islamistak egunean bertan jakinaraziko du zein gatibu utziko dituen aske. Gatibu guztiak aske uztearen truke, Israelek 990 eta 1650 preso palestinar artean utz ditzake aske. Iturri ofizialek zabaldutako informazioaren arabera, lehenengo fasean 19 urtetik beherako emakumeak eta haurrak askatuko dituzte. Sei astez behin-behinean etengo dituzte lehorreko borroka guztiak, eta Israelek «mugatu» egin beharko ditu aire erasoak. Hori baliatuta, asmoa da egunean seiehun kamioi humanitario sartzea Gazara; besteak beste, elikagaiekin eta ospitaleek funtzionatu ahal izateko erregaiarekin. Bestalde, zerrendatik irten ahalko dira osasunez larri dauden zaurituak. OME Osasunaren Mundu Erakundeak gaur emandako datuen arabera, 12.000 palestinarrek daukate Gazatik «berehala» irteteko premia, behar duten osasun arreta jasotzeko; haurrak dira horien herenak. Erasoak, gogorrago Su etena indarrean sartu arte, ordea, Israelek zerrendari eraso egiten jarraitzen du; are, herenegun akordioaren berri zabaldu zenetik, areagotu egin ditu Gaza hegoaldearen eta erdialdearen aurkako bonbardaketak. Gazako Babes Zibilerako Agintaritzak gaur jakinarazi duenez, Israelgo armadak 113 palestinar hil ditu herenegundik, eta 264 baino gehiago zauritu. Horietatik gehienak, 87 lagun, Gaza hiriaren aurka egindako erasoetan hil dira. Hildakoen artean, gutxienez 28 haurrak ziren. Gazako Osasun Ministerioak emandako azken datuen arabera, 2023ko urriaren 7az geroztik 46.800 pertsona baino gehiago hil ditu Israelgo armadak Gazan, eta 109.000 baino gehiago zauritu. Israelen, berriz, denbora tarte berean 1.200 lagun hil dira milizia palestinarrek eta Libanoko Hezbollah milizia xiitak egindako erasoetan; horietatik ia guztiak 2023ko urriaren 7ko erasoan hil zituzten. Israelen «ahaleginik eza» Nazioarteko gobernuburu eta lider mordo batek txalotu du Israel eta Hamas ados jarri direlako albistea; bada, ordea, menia «beranduegi» adostu dela uste duenik, baita Israelek «nahikoa ahalegin» egin ez duela iritzi dionik ere. Horixe salatu du, adibidez, Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskal nagusi Karim Khanek Reuters berri agentziari atzo egindako elkarrizketa batean. Tel Avivi leporatu dio «ahaleginik ez egitea» auzitegi horrek egotzitako gerra krimenen inguruko akusazioak ikertzeko. Iazko azaroan, Nazioarteko Zigor Auzitegiak atxilotze aginduak ezarri zituen Netanyahuren eta Israelgo Defentsa ministro ohi Yoav Gallanten aurka. Ebazpen horren harira, auzitegia zigortzeko neurri bat onartu zuten joan den astean Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberan.

Hemen dugu Gazako herri guztiak irrikaz espero zuen berria. Datorren astean mamituko da, eta gerra eten egingo da. Ez da odol gehiagorik isuriko, azkenean. Su etena hitzartua dutela jakinarazi dute

Noaingo (Nafarroa) Zabalegiko Kontzejua kaleko eta Lostra hiribideko hainbat eraikin berriro hutsik geratu dira arratsaldean. Bizilagun batek gas usaina aditu duela ohartarazi die larrialdi zerbitzuei, 17:34an. Berriro ere gas ihesa egon zitekeen, eta, beldurrez, bertan bizi diren bizilagunetako batzuek etxetik alde egin dute euren borondatez. Astelehen arratsaldean gas leherketa bat izan zen bertan, eta oraindik familia batzuk etxera itzuli ezinik daude. Bederatzi zauritu izan ziren leherketa hori zela eta. 120 etxebizitza hustu zituzten orduan, eta asteazkenean 120 horietatik 80k etxera itzultzeko baimena jaso zuten. Gaur berriro atera izan behar dute, gas usaina aditu dutelako. Nahiago izan dute etxea utzi, adituek arriskurik ez dagoela egiaztatu arte. Larrialdi zerbitzuak eta gas konpainietako langileak bertara joan dira zehazteko antzeman duten usain hori benetan gasa den edo ez, eta, hala balitz, zergatik gertatu den. Adituek probak egin dituzte, eta guztietan negatibo eman du. Egiaztatu ahal izan dute, beraz, ez zegoela arriskurik. Sebastian Marco Noaingo alkateak baieztatu du ez dagoela gas ihesik. Haren ustez, asteleheneko eztandaren ostean, «erabat normala eta ulergarria da» bizilagunen asaldura.

Operazioak Espainiako Gobernuaren onespena jaso beharko luke, baina garbi esan izan du Sidenorren aldeko apustua egiten duela, eta atzerriko enpresak Talgon sartzekotan, oso zati txikiarekin sartzeari baino ez diola irekitzen atea, erabakimena Espainian mantendu ahal izateko.

Steilasek eta Ehigek positibotzat jo dute unibertsitatez kanpoko ikastetxeen plangintzarekin lotutako epaia. “Juridikoki ziurtasun gabezia sortzen du, dekretu horretan oinarritzen baita hezkuntza sistema osoa”, adierazi dute bi sindikatuek.

Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak gutuna igorri die hezkuntza publiko ez-unibertsitarioko irakasleei eta ikasleen gurasoei, sindikatuek urtarrilerako eta otsailerako egindako greba deialdiengatik.